artikel

Kleinschalig wonen voorbeeld September Zevenaar: ‘koffiedrinken is ook werken’

Ambiance

Op 1 juni werd de zevende locatie van ‘Wonen bij September’ geopend, in Zevenaar. Deze organisatie richt zich op ouderen met geheugenproblemen en werd opgericht in 2015 door mensen die het anders wilden doen. In panden met historie, waar de deuren open staan en minimaal vier medewerkers voor (maximaal) achttien bewoners beschikbaar zijn. “Wij doen alles samen met de bewoners en nemen hier de tijd voor.” Een mooi voorbeeld van kleinschalig wonen in de praktijk.

Kleinschalig wonen voorbeeld September Zevenaar: ‘koffiedrinken is ook werken’

“Mijn moeder werd zeven jaar geleden dementerend. Ik ging voor haar op zoek naar een kleinschalige woonvorm in Zevenaar, maar die was er niet”, vertelt Monique Willemsen, leidinggevende van September Zevenaar. “Zelf werk ik al zo’n 35 jaar in de zorg en ik wilde het anders doen dan de traditionele verpleeghuizen. Ik kwam in contact met Michiel van Putten, de oprichter van September en ging voor deze organisatie werken. Zijn visie sprak me namelijk enorm aan. Die draait om persoonlijke aandacht, waarbij zo min mogelijk belemmerende regels in de weg zitten. Zorg is niet primair, het is een middel om wonen en welzijn te bereiken.” 

kleinschalig wonen voorbeeldSeptember staat ook voor markante gebouwen, liefst monumentaal. Willemsen: “Een gebouw met historie zodat de uitstraling begint aan de buitenkant. Het mooiste compliment is als mensen binnenkomen en vragen of ze kunnen reserveren voor vanavond, omdat ze denken dat het een restaurant is.” 

Ze was betrokken bij het opzetten van vestigingen in onder meer Wageningen (de eerste), Witmarsum en Apeldoorn. In juni werd de vestiging in Zevenaar geopend, in een karakteristiek voormalig schoolgebouw. Willemsen woont hier zelf ook. “Dat is niet in elke locatie realiseerbaar, maar in principe is het idee dat de leidinggevende er woont en zo ook 24/7 beschikbaar is.” 

Kleinschalig wonen voorbeeld: wc-borstel

Van managementlagen is bij September nauwelijks sprake. Bij Allerzorg worden administratie en personeelszaken ingekocht. Er is een tweekoppige directie voor geheel September en per locatie is er één leidinggevende, zoals Willemsen in Zevenaar. “Er werken zorgmedewerkers van niveau 3, 2 en 1. We hebben 24 uur per dag iemand van niveau 3, die verantwoordelijk is voor de medische zaken, maar daarnaast ook kookt, met de bewoners naar de stad gaat en de toiletten schoonmaakt. Dus ook ík sta met de wc-borstel in de hand.” 

> Lees ook Kleinschalig wonen: hoe zorg je voor kwaliteit van leven?

Het concept spreekt zorgmedewerkers aan, er is geen tekort aan belangstelling, vertelt Willemsen. “Het was nog niet open of ik had al 140 sollicitatiebrieven. De zorg wil zelf wel, maar er gaat in zorginstellingen te veel geld naar andere lagen. Dus staan er te weinig medewerkers op een afdeling. Hier zijn ze helemaal verbaasd als blijkt dat we met vier of soms vijf medewerkers op achttien mensen werken.” 


Cijfers September Zevenaar

– In September Zevenaar werken 25 mensen (17 fte). 

– Er is plek voor 18 bewoners. 

– Minimaal ZZP 4 of 5 is vereist om bij September te wonen. 

– De grootte van de appartementen varieert van 28 tot 44 m2. 

– De huur van een appartement (incl. servicekosten en hotelmatige kosten) loopt van 1250 euro tot 2100 euro. Willemsen: “September is niet alleen voor de welgestelden, het is ook haalbaar voor mensen met AOW en een klein pensioen.”  


Collega Inge van Hal werkte eerder met Willemsen samen in een verpleeghuis. “We liepen tegen dezelfde dingen aan die we anders wilden: de druk, de regels, de bureaucratie. Zaken die niets te maken hadden met aandacht voor de bewoners. Bij September kan ik echt doen wat ik wil: tijd, aandacht en liefdevolle zorg bieden, aan de bewoners én de familie. Als je de bewoners écht leert kennen, ook door gesprekken met familieleden, weet je wat past. We verdiepen ons in hun geschiedenis. Waar wordt iemand blij van?” 

Willemsen: “Als een bewoner zich aanmeldt gaan we op huisbezoek, dat levert al veel informatie op over zijn achtergrond. Beroep, gewoontes, gebeurtenissen.” 

Kleinschalig wonen voorbeeld: eigen meubels 

kleinschalig wonen voorbeeldIedereen richt het eigen appartement naar wens in, inclusief vloerbedekking en muurverf. Van Hal: “Elk appartement is anders ingericht, met eigen meubels, niets is standaard.”  

Ook het dagritme biedt veel vrijheid, vervolgt Van Hal. “De bewoners mogen opstaan wanneer ze willen. Vervolgens doen we alles samen, in groepjes: ontbijten, de was doen. Er zit geen tijdsdruk achter het ontbijt. Ergens tussen 12.30 en 13.00 uur is de lunch en rond 18.00 uur wordt er warm gegeten.” 


‘Wie heeft verzonnen dat mensen met geheugenproblemen achter gesloten deuren moeten verblijven?’ 


Willemsen: “Het is voor het personeel wel wennen dat het niet nodig is dat iedereen om 12 uur aan de maaltijd zit. Dat zijn we zo gewend van het gewone verpleeghuis, waar de karren en de logistiek het ritme bepalen. Wij nemen de tijd om samen met de bewoners van de maaltijd te genieten. We eten altijd mee en brengen het gesprek op gang zodat het extra gezellig wordt.” 

Van Hal: “Omdat je de mensen zo goed kent, ontstaat er echt een band. Mensen herkennen je. Ook met de familie bouw je een band op. Zij mogen komen helpen, maar niets moet.” 

Kleinschalig wonen voorbeeld: samen koken

Samen met de bewoners wordt het menu bedacht en twee keer per week brengt Albert Heijn  de boodschappen. Willemsen: “Ga maar eens voor achttien mensen aardappels en toiletpapier kopen; dat hebben we in Wageningen wel gedaan, maar het is niet leuk meer, dat kun je geen uitje noemen.” Van Hal: “De kleine, extra boodschappen doen we wel met de bewoners samen. Vandaag hebben we soep gemaakt; de bewoners staan achter de pannen en wij ernaast.” Willemsen: “Dat geeft veel meer voldoening dan in een stoel zitten dutten en wachten tot je eten klaar is. We hebben ook geitjes en kippen, daar maken de bewoners zich druk om. Mensen mogen ook hun huisdieren meenemen. Vier kippen en twee papagaaien? Prima. De medewerkers zorgen ervoor, samen met de bewoners waar mogelijk.” 

kleinschalig wonen voorbeeld

Een wijntje ’s avonds kan natuurlijk ook, net waar iemand van houdt. Van Hal: “De één houdt van kleuren, de ander van puzzelen, weer een ander van lezen. Dan regelen we dat iemand naar de bibliotheek kan gaan en zelf boeken kan uitkiezen. Maar dan hoeft niet iedereen naar de bibliotheek.” 

Willemsen: “We hebben twee tv’s, in de huiskamer en in het café; zo hoef je niet naar voetbal te kijken als je daar niets mee hebt. De meeste mensen zitten niet te wachten op entertainment zoals een bingo. De dagelijkse bezigheden zijn bij ons de activiteiten.” 

Voorbeeld kleinschalig wonen? Schilmesje

Daarbij wordt niet de nadruk gelegd op veiligheid, zegt Willemsen. “Wie heeft er verzonnen dat iemand een schilmesje voor iets anders zou gaan gebruiken dan aardappels schillen? Als bewoners op zoek gaan naar dingen in lades is dat vaak een kwestie van verveling. Mocht het toch gebeuren, dan zou ik vragen ‘Heeft u zin om aardappels te schillen? Dan pak ik er even een paar.’ En dus niet gaan roepen dat ze er niet aan mogen komen. Er is bovendien altijd een medewerker in de huiskamer aanwezig, het is een kwestie van opletten. Ook zoiets: wie heeft verzonnen dat mensen met geheugenproblemen achter gesloten deuren moeten verblijven? Hier is geen deur op slot. Hoe meer deuren er op slot zijn, hoe meer onrust je hebt.” 

Van Hal: “Alleen de medicijnkast is op slot, dat is bij de wet geregeld. En we letten natuurlijk ook op hygiëne. In plaats van jampotten op tafel doen we wat jam in schaaltjes en die verdelen we. En we werken met datumstickertjes, want we willen uiteraard geen bedorven voedsel op tafel zetten.” 

Voor de medewerkers is het wel heel erg wennen dat bij September alles samen met de bewoners gedaan wordt. Van Hal: “En dat ze daar uitgebreid de tijd voor mogen en zelfs moeten nemen. Een halfuur koffiedrinken met de bewoners is ook werken. In het verpleeghuis werd vaak gezegd: sorry hoor, ik zat heel even te praten. Maar daar gaat het nu juist om! Ook een uur douchen is prima. Voor die huiselijke dingen de tijd nemen zorgt voor een heel andere sfeer. Alles draait om tijd en aandacht; persoonsgericht in plaats van taakgericht.” 


Opgelost

Op alle locaties van September moeten de medewerkers wennen aan de manier van werken, vertelt Monique Willemsen. “Er was bijvoorbeeld iemand die om 16.00 uur al de tafel ging dekken. Ik vroeg wat ze aan het doen was. Ze was bang dat ze straks geen tijd zou hebben. Ik zei: Hoezo geen tijd? We zijn met z’n vieren. De mindset moest nog veranderen, ook als ze eerder kleinschalig gewerkt hadden. Maar elders ging het vaak anders, bijvoorbeeld met een setting van zes bewoners waarbij ’s avonds toch een schuifdeur openging waardoor één persoon voor twaalf mensen verantwoordelijk was.” 

> Lees ook Kleinschalig wonen en de impact op de organisatie

Van Hal: “Om die mindset te veranderen moet je ermee bezig blijven, erover praten in het werkoverleg, zorgen dat iedereen zijn verhaal kwijt kan; en afstemmen wie wat doet.” Willemsen: “Ook is het belangrijk om een veilige omgeving voor elkaar te creëren, waarin je op elkaar afstapt en niet roddelt.” 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels