artikel

Kleinschalig wonen in de zorg: de trends

Ambiance

Kleinschalig wonen is al langer een populaire beweging in de zorg. Tijd om eens goed te kijken naar de trends die er op dit gebied bestaan. Hoe heeft het concept kleinschalig wonen zich door de jaren heen ontwikkeld?

Kleinschalig wonen in de zorg: de trends

2003 à 2004… “Het zal rond die tijd geweest zijn dat kleinschalig wonen zorg voor mensen met dementie begon op te komen.” Aan het woord is Daniëlle Harkes, manager bij Aedes-Actiz Kenniscentrum WonenZorg in Utrecht. “Een aantal projecten dat toen werd opgestart, was al gebaseerd op het scheiden van wonen en zorg. Dat was voor veel partijen nieuw.” Tussen 2005 en 2010 ging het vervolgens hard, mede door een subsidieregeling. “Veel verpleeghuizen probeerden het ook te realiseren binnen hun bestaande gebouwen”, stelt Harkes. “Wij zagen dat kleinschalige zorg steeds meer inburgerde in de reguliere verpleeghuiszorg.” 

Kleinschalig wonen zorg: revitaliseren

November 2016… Een mooi voorbeeld van kleinschalige zorg in verpleeghuiszorg. Zorggroep Charim kondigt de bouw aan van een kleinschalig woonconcept. Met het revitaliseren en uitbreiden van verpleegtehuis De Meent wordt het centrum geschikt gemaakt voor kleinschalig en individueel wonen. Reden? Dat het meer als thuis gaat voelen. Na de verbouwing moet het daarom voelen als een dorp met kleine woonwijken voor doorgaans acht bewoners met een gezamenlijke woonkamer per afdeling. Het centrum wordt gevormd door een dorpsplein met een restaurant, kerk, kapper, pedicure en andere faciliteiten. 

> Lees ook Kleinschalig wonen: hoe zorg je voor kwaliteit van leven?

April 2017… De bouw van het eerste Knarrenhof van Nederland in Zwolle wordt aangekondigd. Het idee erachter? Een aantal 50-plussers slaan de handen ineen waar naast wonen nabuurschap, zelfredzaamheid en zelfstandigheid centraal staan. De opzet van het plan is wonen in hofjes met ruimte voor een gemeenschappelijke binnentuin. Het project dient als voorbeeld voor wooncoöperaties voor ex-minister Stef Blok en nu als inspiratieproject voor de Rijksbouwmeester. In tientallen andere steden zijn lokale initiatiefnemers bezig met de ontwikkeling van eigen ‘Knarrenhoven’. 

Kleinschalig wonen zorg? Steeds meer innovatie

Ook Sociaal Gerontologe Yvonne Witter van het Kenniscentrum Wonen-Zorg ziet steeds meer innovatieve woonconcepten, zoals kleinschalig wonen ontstaan. Logisch ook, want zonder medische indicatie mogen ouderen niet in een zorgcomplex wonen. Het is namelijk de bedoeling dat ouderen langer thuis wonen met de hulp van mantel- en thuiszorg. Maar wat te doen als je geen sociaal netwerk hebt om op terug te vallen? Dan zijn nieuwe woonconcepten met bijvoorbeeld kleinschalige zorg een uitkomst.   

kleinschalig wonen zorg

Maar ook Carintreggeland besloot iets met het concept voor kleinschalig wonen te doen. Door koelverse maaltijden op maat te bieden kunnen bewoners kiezen uit een ruim aanbod aan warme maaltijden en bovendien waar en wanneer ze willen eten. Medewerkers koken in dit nieuwe voedingsconcept voor kleinschalige woonvormen voor en samen met de bewoners in de groep. Voor bewoners met zware lichamelijke beperkingen werd het koelverse concept ingericht, zodat zij zelf de regie over hun leven kunnen houden. 

En dan zijn er nog de leveranciers aan zorginstellingen die ieder op hun eigen manier op het concept kleinschalig wonen inspelen. Zo lanceerde Jacobs Douwe Egberts in 2016 al een Carista-concept voor kleinschalige ouderenzorg. Tijd voor een kop koffie en een praatje met de bewoners is er lang niet altijd. Terwijl uit onderzoek blijkt dat dit juist heel belangrijke en vertrouwde zaken zijn voor (dementerende) ouderen. Door vrijwilligers in te zetten als Carista’s ontstaat er meer tijd en aandacht voor het dagelijkse koffie- en theemoment. 

15 jaar kleinschalig wonen zorg: verandering

Om mensen met dementie langer veilig thuis te kunnen laten wonen, begon zorginstelling Cordaan begin 2017 in samenwerking met Philips een proef met sensoren. Het systeem met op strategisch geplaatste slimme sensoren herkent afwijkend gedrag en waarschuwt mantelzorgers, verzorgenden of verpleegkundigen. Het is een zelflerend systeem: als het goed is, wordt het steeds beter in het herkennen van abnormale verplaatsingen. De bedoeling is dat de slimme sensoren dit jaar nog geplaatst worden in 150 huizen van alleenwonende ouderen met dementie. 

Maar na 15 jaar het concept van kleinschalig wonen in de zorg, ziet Harkes ook veranderingen. “In de begintijd werd de groepsgrootte heel belangrijk gevonden. Het streven was 5 tot 6 personen maximaal; het model van een huisgezin.” Door aangescherpte financiering en personele bezetting zien we tegenwoordig grotere groepen, van 8 tot 10 personen, soms zelfs 12. Daarbij zie je dat elementen van kleinschalige zorg behouden blijven, dat de gewone dingen van het leven centraal staan. Met meer aandacht voor de individuele kwaliteit van leven.” 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels