artikel

Belevingsgerichte zorg ouderen: bewegen op muziek

Ambiance

Is zittend dansen mogelijk? Bij woonzorgcentrum Aafje Meerweide in Rotterdam wel. Bewoners verzamelen zich hier wekelijks in het restaurant voor een dansles waarin de ouderen bewegen op muziek, variërend van Nederlandstalige meezingers tot klassieke pianostukken. Een mooi voorbeeld van belevingsgerichte zorg ouderen.

Belevingsgerichte zorg ouderen: bewegen op muziek

Een groep van twintig bewoners, waarvan een aantal in een rolstoel zit, staat in een kring opgesteld rond danslerares Mirjam Visser van Stichting Kunstzinnige Vorming Rotterdam (SKVR). In het restaurant beschutten een paar schermen de groep van nieuwsgierige ogen van omstanders. De muziek begint, de armen gaan omhoog en de dansles ‘Bewegen op de stoel’ begint.

Belevingsgerichte zorg ouderen: soepel!

Dansdocent Mirjam Visser zit op een stoel in het midden van de kring om de bewegingen voor te doen. Achter elke beweging zit een verhaal: een denkbeeldig spinnetje wordt van de armen geveegd, een cowboylasso over het hoofd gezwaaid en met de overburen wordt geflirt door het geven van een speelse knipoog. “Mensen die meedoen vinden het heel leuk. Zeker omdat ze wat stijver worden en moeite hebben met lopen, is het goed dat ze even met hun lichaam bezig zijn”, zegt dagbestedingscoach Hoang Dung Nguyen. De bewoners met somatische problematiek komen ook echt omdat ze iets voor hun lichaam willen doen.

Dagbestedingscoach Monique Meinders: “Ze denken: als ik blijf bewegen, ga ik niet zo snel achteruit. Het is goed voor het geestelijk welbevinden van bewoners.” Dansdocent Visser zegt vol bewondering over een van de deelnemers: “Hij zit in een rolstoel en kan alleen zijn hand nog bewegen, maar hij is er wel elke week bij.” Volgens Visser is er wel degelijk verbetering te zien bij een aantal deelnemers, met name in de soepelheid van de armen. “De focus komt natuurlijk al snel op de armen te liggen als mensen zitten, maar ik probeer ook de benen en voeten bij de les te betrekken.” Zo loopt de dansdocent langs alle deelnemers om hun benen warm te wrijven voor nieuwe oefeningen.

Belevingsgerichte zorg ouderen? Explosief!

Voordat Aafje Meerweide ging samenwerken met SKVR gaf dagbestedingscoach Monique Meinders de dansles. “Ik denk dat het heel fijn is dat er nu een andere dimensie in de muziek is gekomen”, zegt Meinders. Volgens Nguyen is de dansles nu explosiever en extraverter: “Mirjam gebruikt ook dingen van vroeger die zijn blijven plakken, zoals een zwembeweging of het gooien van een bal. Zulke beeldende bewegingen werken goed voor deze doelgroep.”

De les van Visser is onderdeel van het ‘Time to Dance’ programma van SKVR, waarin voor 55-plussers in samenwerking met diverse zorginstellingen verschillende danslessen worden gegeven. De lessen worden ondersteund door het VWS-programma ‘Sport en Bewegen in de Buurt’. Door de subsidie kost de dansles voor de bewoners slecht twee euro. Meinders vindt het niet vreemd dat er een bijdrage wordt gevraagd voor de dansles: “Voor de sportclub moeten wij ook gewoon contributie betalen. De oude generatie heeft hier soms wat meer moeite mee, maar begrijpt ook wel dat de koffie en dansdocent niet gratis zijn.”

Verlegenheid overwinnen

Het is niet voor alle bewoners vanzelfsprekend om gelijk met de les mee te doen. “Je merkt dat mensen het wel eens raar en onwennig vinden om mee te doen of zich schamen om zich te laten gaan”, zegt Visser. “Dans is een middel om contact te maken met mensen. Ik probeer bewoners te enthousiasmeren door ze bijvoorbeeld aan te raken”, legt Visser haar methodiek uit. Toch is het volgens de dansdocent soms beter om nieuwe mensen eerst even met rust te laten zodat ze kunnen wennen. Een aantal bewoners blijft ook gewoon elke les verlegen, met name de mensen met dementie, die niet weten dat ze vorige week al zijn geweest.

Nguyen: “Ze zijn van hun afdeling, onder nieuwe mensen en krijgen allemaal nieuwe prikkels. De eerste paar minuten is dat dan best spannend.” Het ijs wordt door Visser dan snel gebroken door herkenbare meezingers te draaien en mensen aan te moedigen mee te doen. Van verlegenheid is bij enkele bewoners dan ook weinig te merken. “Wat een rotherrie”, laat een van de bewoners zich ontvallen als een Nederlandstalig nummer wordt gedraaid. Visser vindt het zelf prachtig: “Je merkt dat mensen het hart op de tong hebben. Ze zeggen het gelijk als ze iets wel of niet leuk vinden.”

Belevingsgerichte zorg ouderen: herkenning

Het samenkomen om te bewegen op muziek is voor veel deelnemers een vast onderdeel van hun week geworden. “Het is een ritueel. Ze worden door vrijwilligers opgehaald, drinken een kop koffie en krijgen de les. Het is belangrijk dat ze een vaste structuur hebben in hun weekprogramma”, aldus Meinders. Nguyen vult aan: “Alleen al dat een vrijwilliger naar ze toekomt en vraagt of ze meegaan koffie drinken en naar de les gaan, zorgt ervoor dat ze zich uitgenodigd en belangrijk voelen.” Volgens Meinders haalt het mensen ook uit een sociaal isolement. Bewoners komen even van hun afdeling en zien andere mensen. “Ze maken niet eens altijd een praatje met elkaar, maar dat ze elkaars gezichten herkennen geeft al een vertrouwd en veilig gevoel.”

> Lees ook het artikel Belevingsgerichte zorg: tips en voorbeelden uit de praktijk

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels