artikel

Healing environment in de zorg: de chemotuin

Ambiance

Ziekenhuis Tergooi in Hilversum opende in 2016 de eerste ‘Chemotuin’ ter wereld, een mooi voorbeeld van healing environment in de zorg. Oncologiepatiënten kunnen hier tijdens hun chemobehandeling in een speciaal voor hen aangelegde tuin zitten. “We zijn de hele dag bezig met de vraag hoe we het leven van oncologiepatiënten makkelijker kunnen maken”, zegt initiatiefnemer van de Chemotuin, internist-oncoloog Pieter van den Berg.

Healing environment in de zorg: de chemotuin

Vanuit het ziekenhuis loopt de patiënt over een lange houten vlonder de Chemotuin tegemoet. In een bos- en bloemrijke omgeving staan houten stoelen in een halve cirkel opgesteld. De Chemotuin heeft niets weg van een behandelkamer en toch krijgen patiënten hier hun chemokuur te midden van vrolijke vogelgeluiden.

Healing environment zorg: inspiratie

In 2014 werd in het ziekenhuis al gesproken over het kleurrijker maken van de kamers waar patiënten hun chemotherapie krijgen. Met de gedachte dat het buiten eigenlijk veel mooier is, ontstond het idee om de hele behandeling naar buiten te verplaatsen. Van den Berg: ‘‘Ik merk zelf dat als ik veel buiten ben, ik me beter voel. Waarom zou dat voor een patiënt anders zijn?’’ Toen zijn patiënten meteen enthousiast waren over het idee, liet het Van den Berg niet meer los.

Het overtuigen van collega’s had nog wel wat voeten in de aarde: ”Ze lachten me in eerste instantie uit”, zegt Van den Berg. Pas toen de internist-oncoloog de eerste tekeningen van architect Bart van der Salm aan zijn collega’s kon laten zien, waren ook zij enthousiast. De halve cirkel die de houten Chemotuin vormt, is gebaseerd op het archetype van een strandstoel. Mensen moeten beschut worden vanaf drie kanten en vanaf één kant de natuur in kunnen kijken. Van den Berg: ‘‘Verder is rekening gehouden met de natuur, dus moest het materiaal van hout zijn, licht van kleur en fris. In de balken zijn vogelhuisjes en vlinderkastjes geplaatst.” Aan de tuin zelf hoefde niet veel te gebeuren, want de natuur was er al.

Healing environment zorg: buitenlucht

Hoewel Van den Berg het plan voor de Chemotuin in eerste instantie op gevoel bedacht, werden de voordelen van een behandeling in de buitenlucht naderhand ook ondersteund door onderzoek. Zo gaan op het moment dat je vijf minuten in de natuur bent, je bloeddruk en hartslag al omlaag. ”Ik heb niet van tevoren naar bewijs gezocht, ik heb geprobeerd me te verplaatsen in de belevingswereld van de patiënt.” De rustgevende omgeving van de Chemotuin moet de patiënt meer ontspannen en minder misselijk maken, waardoor het herstel uiteindelijk ook voorspoediger verloopt.

healing environment zorgHealing environment zorg: koffie

Om beter te kunnen ontspannen mag ook buiten een goede kop koffie niet ontbreken, vond NESCAFÉ. De koffieleverancier, onderdeel van voedingsmiddelenfabrikant Nestlé, besloot bij te dragen aan de Chemotuin door kosteloos een rijdende koffiekar te plaatsen. De ‘NESCAFÉ Coffee on Wheels’ biedt patiënten en bezoekers ook buiten in de Chemotuin een breed aanbod aan warme dranken. Volgens Job Karstens, product manager NESCAFÉ, speelt koffie een belangrijke rol bij gastvrijheid in de zorg: ”Zo blijkt uit ons jaarlijkse ‘Koffiemonitor’ onderzoek naar koffie op het werk dat bijna twee derde van de patiënten vindt dat een kopje koffie in de wachtruimte hen op hun gemak stelt. Toen Tergooi ons benaderde om dit mooie initiatief te sponsoren, hoefden we daarom ook niet lang na te denken.” Ronald Bogaard, manager Restauratief bij Tergooi, is blij met de schenking: ”Chemo is altijd behoorlijk beladen. Als je kijkt naar de Chemotuin, een hele rustige plek, vind ik een kopje koffie daar uitstekend bij passen.”

Healing environment zorg: werken

Voor de verpleging was de Chemotuin nog wel even wennen. ”Het is een heel leuk idee, maar normaal werken wij alleen binnen”, zegt verpleegkundige Esmaralda Renes. De behandeling, waaronder het prikken van het infuus, start voor de patiënt altijd binnen. De houten stoelen in de tuin zijn zo ontworpen dat ze onderuit getrokken kunnen worden, mocht iemand onwel worden. Renes vindt de tuin een grote toevoeging voor de patiënt: ”In de kamer binnen zit je erg op elkaars lip en hoor je elkaars gesprekken. Als je buiten zit, kan je in alle rust een boekje lezen en van het groen genieten.” Ook naar de ‘Coffee on Wheels’ buiten werd door Renes en de andere verpleegkundigen erg uitgekeken: ”Dit scheelt ons veel waardevolle tijd, die we nu kunnen besteden aan de patiënt.”

Healing environment zorg: effect

Patiënten vullen vragenlijsten in om zicht te krijgen op het effect van de Chemotuin. Van den Berg merkt wel dat de meeste patiënten nog binnen blijven. Dat komt enerzijds door de spelregels van het ziekenhuis, want om risico’s te verkleinen mag niet elke patiënt buiten zitten. Anderzijds vindt een deel van de patiënten het zelf een eng idee om de behandeling buiten te krijgen omdat het nog zo nieuw is. De hoop is dat met het inzetten van de ‘Coffee on Wheels’ buiten deze drempel toch iets wordt verlaagd. De mensen die het tot dusver wel al aandurfden, vonden de Chemotuin volgens Van den Berg een geweldige ervaring. ”Op het moment dat je kanker krijgt, wordt er veel van je afgenomen. Je verliest je autonomie en wordt afhankelijk van verpleegkundigen en dokters. Nu is er weer iets meer mogelijk dan van tevoren was gedacht, waardoor patiënten iets van hun eigenwaarde terugkrijgen.”


TIP: Meer weten over healing environment? Lees het artikel Healing environment in het ziekenhuis en de zorginstelling.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels