artikel

Ontwerpen en inrichten voor mensen met dementie

Ambiance

Wat betekent een zorgomgeving voor ontwerpers? “Je moet denken vanuit de extra maat”, stelt Dorte Kristensen van Atelier Pro. Ook het symposium Focus op Kleinschalig wonen (12 oktober) besteedt aandacht aan dit onderwerp. 

Ontwerpen en inrichten voor mensen met dementie

Stilstaan bij die extra maat is heel belangrijk. Het realiseren van binnen- en buitenruimten voor mensen met dementie vereist immers een specifieke aanpak. Een prettige leefomgeving voor de bewoner moet centraal staan bij ontwerp, bouw en inrichting. In de workshop ‘Ontwerpen en inrichten voor mensen met dementie’ ontvangen en delen deelnemers hiertoe de nodige inzichten. lees meer

Steeds vaker bouwen we voor ouderen

“Steeds vaker bouwen we voor ouderen. Dat heeft een groot effect op de architectuur, want je moet rekening houden met de gebreken van de gebruiker, een extra maat”, vertelt architect bij atelier PRO Dorte Kristensen. Die extra maat houdt bijvoorbeeld in dat er meubels komen met stalen poten in plaats van hout. “Dat gaat kapot door rollators en stoelen.” Ook het kleurgebruik wordt anders. Kristensen: “Ouderen ervaren minder licht. Kleuren kruipen hierdoor naar elkaar toe. Dus moet je werken met sterkere kleurcontrasten. In plaats van een witte wc-bril plaatsen wij een zwarte.”

Healing environment aantoonbaar, of gevoel?

Deze zogenoemde ‘healing environment’ moet een positief effect hebben op het welbevinden van de gebouwgebruiker. Maar is dit een gevoel of ook aantoonbaar? stelt Milee Herweijer, architect bij Op ten Noort Blijdenstein de vraag tijdens haar promotieonderzoek. “Healing environment leek een ontoegankelijk onderwerp omdat het op veel aspecten in de omgeving speelt. Door één aspect in een ontwerp te wijzigen, konden we het effect op de mens meten. Architectuur wordt hierdoor heel anders. Het is niet meer alleen vormgeving, maar gaat ook een doel dienen”, legt ze uit.

Het heeft effect, bleek uit haar onderzoek. “Zo is het in een ziekenhuis belangrijk dat er positieve afleiding is, omdat mensen anders alleen maar bezig zijn met hun kwalen. Een raam met uitzicht kan hierbij helpen. Op de eerste verdieping heeft dat een andere functie dan op de vijfde verdieping. Die patiënt ziet namelijk alleen maar wolken”, vertelt ze. “Hoewel het een beroerde discussie is, draagt ook een esthetisch plezierige omgeving bij aan het welbevinden van mensen. Mensen ervaren een ruimte als prettig wanneer er gebruik is gemaakt van verschillende materialen, goed kleurgebruik en prettige lichtinval.”

1500 lux nodig om goed te lezen

“Licht is ontzettend belangrijk in zorggebouwen”, vertelt ook Anja Dirks, eigenaar van Studio ID+. Het architectenbureau ontwerpt voornamelijk zorggebouwen en doet veel onderzoek naar het effect ervan op de gebruiker. Eén zo’n onderzoek ging over de functie van licht bij mensen met dementie. “Veertig procent van ouderen met dementie hebben last van verminderd zicht. Dat betekent dat zij 1500 lux nodig hebben om goed te lezen. Ter vergelijking: de norm op kantoor is 400 lux.”

Ook blijkt dat mensen met dementie prikkelinformatie minder begrijpen. “Hier houden we in het in- en exterieur ook rekening mee”, licht Dirks toe. “Op een kleinschalig wonenproject moesten de keuken en woonkamer in één ruimte plaats krijgen. Het was belangrijk dat de cliënten de kookgeluiden en bijbehorende geuren meekrijgen vanwege de sfeer. Anderzijds mogen de cliënten weer geen last krijgen van het geluid. Dat betekent dat we de akoestiek hier goed moeten regelen.”

Het draait om hospitality en waardigheid

“Uiteindelijk gaat het om hospitality en waardigheid van de cliënten”, besluit Kristensen. “Hoe word je ontvangen als je een gebouw binnengaat? Een gebouw is niet alleen functioneel, maar moet ook zorgzaam zijn voor de gebruiker.”

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels