artikel

Kleinschalig wonen dementie: één groot gezin

Ambiance

Als er één woord is waarin de gastvrijheid al van verre doorklinkt, dan is het wel herbergier. Daarbij krijg je vanzelf het beeld van een gastvrije ondernemer met een knusse herberg, waar het goed toeven is. Herbergier is dan ook een méér dan passende naam voor een sinds 2007 bestaande formule in de gezondheidszorg. Het staat voor kleinschalig, warm en huiselijk, zo blijkt bij de Herbergier in Etten-Leur.

Kleinschalig wonen dementie: één groot gezin

Het idee voor de Herbergier-formule komt van Hans van Putten. Met zijn organisatie De Drie Notenboomen bedenkt en ontwikkelt hij formules in de gezondheidszorg. Dat begon in 2003 met de Thomashuizen, waarvan er inmiddels 119 in Nederland te vinden zijn. Die formule is bedoeld voor mensen met een verstandelijke beperking. De Herbergier richt zich op mensen met een vorm van dementie. De eerste Herbergier opende in 2007 in Arnhem. De teller staat inmiddels op 38. “We groeien met 3 of 4 locaties per jaar”, vertelt Van Putten. Op de vraag waarom hij een nieuwe formule begon, lacht hij: “Er was vraag naar. Dan ga je het doen.”

> Kleinschalig wonen heeft de toekomst! Volg het Symposium Focus op Kleinschalig Wonen en blijf op de hoogte

Dat klinkt gemakkelijk. En misschien is het dat ook wel. “Het is een abc-tje als je op een bepaalde manier denkt, kijkt en handelt”, stelt de gedreven zorgondernemer. “Vanuit het mens-denken. Wat wij doen is in feite gewoon hele ouderwetse concepten weer nieuw maken. Wij hebben het oude teruggebracht in een nieuwe bedrijfsvorm. Daarbij gaat het erom om opnieuw te beginnen, niet bang te zijn en mensen de vrije hand te geven.” Bij de Herbergier draait het om ondernemerschap. De huizen worden op franchisebasis gerund. Het voornaamste criterium: “Ze moeten mooi zijn. Ik wil dat mensen een gevoel van trots krijgen als ze het pand zien, ongeacht of ze er nu wonen of werken.”

Kleinschalig wonen dementie: gasten

Van Putten spreekt niet over cliënten maar nadrukkelijk over gasten. “Onze huizen worden hun nieuwe wereld. Die moeten dus goed zijn. En dan moet je mensen niet ontvangen in een wachtkamer, maar in een huiskamer. Wat wij willen bieden is zo gewoon mogelijk wonen, in een zo gewoon mogelijk huis. En dat is ontzettend moeilijk om te realiseren.”

kleinschalig wonen dementie

Hij legt uit waarom: “De huizen zijn niet aangepast op zorg. Zo liggen er drempels en zijn de deuren te smal om met bedden doorheen te rijden. Dat laten we zo. Je moet niet alle weerstand die het leven zo aangenaam maakt weghalen. De buitendeur is bij ons ook gewoon open. De mensen mogen naar buiten. Wonen bij ons moet zijn zoals je het thuis zou doen. En dan is het zaak om beperkingen zoveel mogelijk te minimaliseren.”

Uitgangspunt bij de Herbergier-formule is dat er altijd opnieuw begonnen wordt. “Wij nemen nooit een bestaande vestiging over”, klinkt het stellig. Aan enthousiaste zorgondernemers is er geen gebrek. Van Putten: “Er zijn zoveel mensen die in het concept geloven. Wanneer het klikt gaan die een opleidingstraject van anderhalf jaar in. We gaan dan de ondernemers matchen aan een pand. Niet iedereen past immers in elk pand. Maar al onze panden, waarvoor we samenwerken met woningcorporaties, zijn mooi, betaalbaar en staan op een goede plek.”

Kleinschalig wonen dementie: Etten-Leur

Die kwalificaties gaan zeker ook op voor de Herbergier-locatie in het West-Brabantse Etten-Leur. Daar gingen eind juni 2015 de deuren open in het voormalige klooster Het Withof, een Rijksmonument waar in 2011 de laatste Zusters Franciscanessen uit waren getrokken. De zorgondernemers ter plekke zijn Agnes Megens en haar partner Saskia Megens-den Boer. Agnes werkte in de zorg voor verstandelijk gehandicapten, Saskia in de ouderenzorg.

kleinschalig wonen dementieZij kwamen in 2012 bij toeval op het spoor van de Herbergier. “Toen werd bij mijn vader, die alléén in Tilburg woonde, Alzheimer vastgesteld”, vertelt Agnes. “Ik ging voor hem op zoek naar een alternatief onderkomen maar daar werd ik niet blij van. Via via kregen we toen een tip om eens op de website van de Herbergier te kijken. Dat voelde meteen goed, dat was zoals zorg moet zijn.” Haar vader koos ervoor om eerst naar een regulier verzorgingshuis in zijn vertrouwde buurt te gaan. Hij verhuisde vorig jaar mee naar Etten-Leur.

Kleinschalig wonen dementie: motivatie

Etten-Leur was de plaats waar Saskia en Agnes, beide Brabants, een aantal jaar geleden waren gaan wonen. In mei 2013 bezochten ze een informatiebijeenkomst van de Herbergier in Tiel. Vervolgens besloten ze een motivatiebrief te schrijven en op gesprek te gaan. “We hebben het er toen wel uitgebreid over gehad wat het zou betekenen als wij dit samen gingen doen”, vertelt Saskia. “Maar het klopte gewoon. Toen we dit pand eenmaal zagen was het helemaal klaar. Dat was voorbestemd. Wij kenden het klooster eigenlijk helemaal niet.” Eind 2013 werd de franchise-overeenkomst getekend. Het ondernemende duo bleef vervolgens nog even doorwerken en volgde ondertussen een opleidingstraject bij De Drie Notenboomen.

Kleinschalig wonen dementie: met respect

De inrichting van Herbergier Etten-Leur gebeurde met respect voor het monumentale pand. Dat werd ook meteen het onderkomen van de beide zorgonderneemsters, hun kinderen, de hond en de katten. “Het is geen werken, het is een manier van leven”, aldus Agnes. De enige voorname aanpassing in het gebouw werd een lift. Saskia: “De appartementen waren prima en ook de gangen en andere ruimtes zijn gebleven zoals ze waren. Het inrichten hebben we helemaal zelf gedaan. Daarbij is gekeken naar de mensen en naar de stijl van het pand.” “Je past je aan op de doelgroep”, voegt Agnes toe. Van De Drie Notenboomen kregen ze de vrije hand, zolang er maar geen projectmeubilair werd aangeschaft.

kleinschalig wonen dementie

Agnes en Saskia Megens

Het voormalige klooster herbergt 17 appartementen. Die waren eind juni vorig jaar in een week tijd allemaal bewoond. De gasten komen van heinde en verre, zeker niet alleen maar uit de regio. Daarmee werd het voor Saskia en Agnes allemaal écht. “We gaan dit voor minimaal tien jaar doen”, klinkt het enthousiast uit twee monden. “We zijn nog redelijk jong.”

> Kleinschalig wonen heeft de toekomst! Mis het Symposium Focus op Kleinschalig Wonen niet

Dat zijn hun gasten niét, maar die worden zoveel mogelijk actief betrokken bij allerlei zaken. “Ze doen mee boodschappen, gaan elke week naar de markt, gaan zwemmen, wandelen of fietsen op onze duo-fiets. En we doen spelletjes met ze”, somt Saskia op. Agnes valt haar bij: “Het is gewoon een groot gezin.” Dat gezin is voorzien van allerlei moderne voorzieningen, van wifi tot een bioscoopzaaltje en een Sonos-muzieksysteem.

Kleinschalig wonen dementie: interesselijst

Het eerste jaar Herbergier Etten-Leur is voorbij gevlogen. “Het is ons erg goed gevallen”, stelt Agnes tevreden vast. Met alle appartementen gevuld is er sprake van een zogenaamde interesselijst. Want wachtlijsten kent men niet. “We kunnen hier in de buurt nog wel drie Herbergiers openen”, merkt Hans van Putten op. “Mensen kiezen er heel bewust voor om bij ons te komen wonen.”

De zorgonderneemsters hebben nog plannen genoeg met hun pand. Daarbij delen ze de binnentuin overigens met de bewoners van het Thomashuis, dat aan de Herbergierlocatie vastzit. Daarmee is Etten-Leur één van de zeven locaties waarin beide zorgformules naast elkaar actief zijn. Saskia en Agnes hebben ontdekt welke elementen het best bij wie passen: “De zorg is echt Saskia’s ding. Ik ben meer van de financiële kant”, weet Agnes. “Dat is zo gegroeid.” Saskia lacht: “We vullen elkaar vooral goed aan.” Van Putten hoort het goedkeurend aan: “Zolang de zorgsector blijft zoals die is, is er voor ons werk. Als je een ouderwets, bureaucratisch gestuurd werkmodel hanteert, dan kun je dit nooit doen.”


‘Kleinschalig wonen heeft de toekomst’

Kleinschalig wonen is aan een opmars bezig in de zorg. Maar wat betekent deze woonvorm voor de kwaliteit van leven van bewoners? En hoe kunnen zorgorganisaties, medewerkers, leveranciers en andere betrokkenen de bewoners hiertoe optimaal van dienst zijn? Het Symposium Focus op Kleinschalig Wonen besteedt hier aandacht aan.

> Bekijk het hele programma of schrijf u in

> Lees verder Kleinschalig wonen: hoe zorg je voor kwaliteit van leven?

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels