artikel

Muziek en gezondheid: wat is het verband?

Ambiance

Steeds vaker zien we bij zorginstellingen de inzet van muziek als ondersteuning van therapie en ter bevordering van het welbevinden van cliënten terug. Maar wat is nu precies het effect van muziek op de gezondheid? Enkele onderzoeken op een rij.

Muziek en gezondheid: wat is het verband?

2015. Medisch-wetenschappelijk tijdschrift The Lancet publiceert een grote studie met stevige aanwijzingen dat muziek effect heeft op onze gezondheid. Toch is er nog geen keihard bewijs. Aansporing genoeg voor prof.dr. Hans Jeekel, emiritus-hoogleraar Chirurgie aan het Erasmus MC, om aan zijn grootschalige onderzoek naar de medische werking van muziek door te gaan. Hij bemerkte al eerder dat muziek veel met mensen doet en het de kracht heeft om allerlei emoties en herinneringen op te roepen. Maar heeft muziek ook een helende werking op ons lichaam? Voelen we ons sneller beter door het luisteren naar muziek?  

Muziek en gezondheid: effect op kinderen en baby’s 

Eerder publiceerden de onderzoekers van zijn werkgroep Muziek als Medicijn al resultaten van onderzoek naar het effect van muziek op te vroeggeboren baby’s, op mensen die een te hoge bloeddruk hebben en op kinderen na operaties. Daaruit bleek dat muziek bijvoorbeeld de bloeddruk kan verlagen. Bovendien bemerkte hij dat klassieke muziek de groei van te vroeggeboren kinderen bevordert als ze daarnaar luisteren in een couveuse. Er was echter nog niet voldoende materiaal beschikbaar om ”level 1-bewijs” vast te stellen. 

Daarom ging Jeekel door met zoeken. In eigen onderzoek kregen patiënten vlak voor de operatie, tijdens de narcose en na de operatie via een koptelefoon muziek te horen. Ook het Rotterdams Philharmonisch Orkest en het Rotterdams conservatorium Codarts werden bij het onderzoek betrokken. Met zijn onderzoeksgroep analyseerde hij bovendien een gigantische hoeveelheid randomized controlled trials. Het resultaat van alles? “Er is sprake van daverend significant minder pijn na de operatie en nog daverender significant minder angst. 

Muziek en gezondheid? Minder pijn en angst! 

Hetzelfde wat ook de onderzoekers van de Queen Mary University of London bemerkten. Na een analyse van eerdere onderzoeken concludeerden zij dat het gebruik van muziek rondom en tijdens een operatie de pijn en angst verlicht. Muziek is volgens deze analyse effectiever in het bestrijden van angst en pijn dan andere niet-medicamenteuze interventies, zoals een koptelefoon zonder muziek of witte ruis. Muziek heeft volgens de onderzoekers zelfs effect op patiënten onder narcose, die daardoor naderhand minder pijn ervaren. 

muziek in de zorg

Iets wat ook het Rotterdamse Oogziekenhuis bemerkte tijdens zijn uitgebreide onderzoek naar de angsten van patiënten. Op basis hiervan biedt het ziekenhuis nu rustgevende muziek tijdens de behandelingen. Maar ook vlak voor of na een operatie blijken er positieve effecten op de gezondheid te zijn. Zo onderzocht het Sophia Kinderziekenhuis eerder al het effect van muziek rondom operaties bij kinderen. Het effect? Ook bij kinderen vermindert muziek pijn, stress en angst.

Muziek en gezondheid: sneller herstel na beroerte

Maar heeft muziek ook effect op het herstel van patiënten? In het Meander Medisch Centrum vinden ze van wel. Daar mogen mensen met een beroerte direct na hun opname luisteren naar hun eigen muziek. Uit onderzoek is namelijk gebleken dat dit bijdraagt aan een beter herstel. “De resultaten tonen aan dat dagelijks minimaal één uur muziek luisteren tijdens de eerste twee maanden na een beroerte het herstel versterkt”, legt verpleegkundige Anika van de Pol uit. “Dit herstel is met name zichtbaar op het gebied van taal, geheugen, gerichte aandacht en het voorkomen van een depressieve en verwarde stemming.” 

Hoe dit snellere herstel nu precies komt, moet echter nog verder onderzocht worden. Maar logischerwijs is daar biologisch gezien wel een verklaring voor. “Stress heeft onder andere invloed op de werking van het afweersysteem, de afgifte van de stof dopamine in het brein en op de hartslag en bloeddruk”, legt Aniek de Rooij van werkgroep Muziek als Medicijn uit. “Vermindering van deze stress door muziek kan dus mogelijk leiden tot een verbeterde afweer, een lagere bloeddruk en hartslag en minder stresshormonen, wat kan bijdragen aan een beter herstel.” 

Muziek en gezondheid? Harmonie graag! 

Welke muziek er dan precies gedraaid moet worden, is nog niet helemaal duidelijk. In ieder geval is gebleken dat de favoriete muziek van de patiënt effectief is. Opvallend genoeg verschillen de effecten van muziek op de gezondheid wel per muziekstijl. Zo werkt klassieke muziek met een tempo rond de harstalg het beste. Volgens Jeekel moet de muziek ‘een bepaalde harmonie’ hebben om een gunstige werking te hebben. In die studies kwam heavy metal er dan ook uit als angst- en stressverhogend. Die muziek heeft dus een negatieve impact op je systeem. 

Muziek en gezondheid: betere kwaliteit van leven 

Ook neuropsycholoog prof. dr. Erik Scherder verdiepte zich in het effect van muziek op de hersenen. “Gottfried Schlaug heeft aangetoond dat bij kinderen die musiceren de verbindingsbalk tussen de beide hersenhelften, het corpus callosum, groter wordt. Die hersenhelften gaan daardoor beter met elkaar communiceren. En dat is ongelooflijk belangrijk.” Maar ook onder ouderen is het effect van muziek positief. “Door muziek te maken, worden taken opgelost die je als man van zestig minder goed zou doen, omdat er een leeftijdsgerelateerde achteruitgang is.” De kwaliteit van leven van patiënten zou door de inzet van muziek dan ook significant verbeteren 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels