artikel

In iedere fase van dementie een stimulatieprikkel

Ambiance

In welke fase van dementie een bewoner ook zit, in de stimulatiestraten van het woonzorgcentrum Leo Polak van Amstelring wordt de dementerende bewoner geprikkeld. Al is het maar een herinnering aan een voormalig huisdier, een wandeling door Amsterdam of de smaak van kaas. Welkom in de Amsterdamse en landelijke stimulatiestraat van het Leo Polak.

In iedere fase van dementie een stimulatieprikkel

“Een bewoner, een echte dame, keek vertwijfeld in de oude kinderwagen. ‘U mag er wel mee lopen’, zei ik tegen haar. Later zag ik haar heel parmantig lopen en een knuffel pakken voor de babypop in de wagen. Toen ze even ging zitten, begon ze met de wagen te wiegen”, vertelt Marjon Scherpenzeel, projectleider Leo Polak bij zorgorganisatie Amstelring. “Dát te zien, ontroert me. Het zijn de echte wondertjes van onze stimulatiestraten.”

Woonleefklimaat

Nu zijn de straten vijf maanden ‘in bedrijf’. Ongeveer een jaar eerder kreeg Scherpenzeel de opdracht om het woonleefklimaat op de twee gangen van Groepswonen te verbeteren zonder budget. “De buitenzijde van dit gebouw heeft gele, rode en oranje banen. De twee 75 meter lange gangen inclusief de zes deuren hadden ditzelfde patroon. Voor bewoners met een beschadigd brein is dit eentonig. Hierdoor kunnen de bewoners zich slecht oriënteren en voelen ze zich verdwaald omdat de deuren niet herkenbaar zijn.” Ook stond er regelmatig bewoners voor de transparante toegangsdeur gefrustreerd te trekken aan de deurknop. Zij zagen mensen op de gang lopen, maar konden vanwege de gesloten afdeling daar niet komen. Voor het welzijn van de bewoner moest dat echt anders.”

Om tot een oplossing te komen, brainstormde de projectleider met de twee betrokken teams. Een afbeelding van de Westertoren was één van de ideeën. Langzaam borrelde het idee op van een gang beplakt met vrolijke, kleurrijke en prikkelende afbeeldingen speciaal voor mensen met dementie. Scherpenzeel visualiseerde dit op een moodboard met de door de teams gevraagde twee sferen: een landelijke en Amsterdamse straat met dieren, kinderen en bijpassende onderwerpen. Vanuit deze visualisatie praatte ze met verschillende disciplines over waar ze allemaal rekening mee moest houden gezien de behoefte en belevingswereld van een dementerende bewoner. Ook stelde ze de eisen. De straten moesten immers veilig, hygiënisch, brandvertragend, UV bestendig, van hoge resolutie en één geheel zijn.

Herkenbaar

Na de presentaties en gesprekken kreeg het idee steeds meer vorm. De straat moest ook snoezel- en stimulatiehoeken krijgen passend bij het onderwerp op de muur met herkenbare elementen. Zo wordt er bij de kaaswinkel kaas geproefd, gezongen en advocaat gegeten in het café en is er een compleet poppenhuis te zien in het Vondelpark. Medewerkers, vrijwilligers en familie organiseren extra activiteiten op de gangen. “Hierdoor worden de bewoners geprikkeld, actief en voelen zich veilig. De kwaliteit van leven neemt toe”, vertelt Scherpenzeel.

Een échte tramhalte in de straat was een grote wens van één van de medewerkers. Die moest er dus ook komen en werd een bijzondere stimulatiehoek”, gaat ze verder. De ontwerpers zochten hiervoor een afbeelding van een halte. Laag voor laag bouwen ze de afbeelding op: het Centraal Station van Amsterdam erachter, een reclame poster van vroeger en kaart van Amsterdam verwerkt in de tramhalte. Een echt tramhaltebankje maakt de muur compleet. “JCDecaux sponsorde het bankje. Twee medewerkers technische dienst van dit bedrijf hebben er wel een andere fundering onder gezet dan die op een tramhalte, omdat wij natuurlijk niet diep in de vloer kunnen boren.”

“Alle spullen zoals de wastobbe, bezems, stoelen, knuffels en oude platenspeler zijn ons geschonken door sponsors, kringlopen en familie”, vertelt de projectleider enthousiast. “Maar ook Multicopy Hilversum – de ontwerper en drukker van de afbeeldingen – heeft een enorme bijdrage geschonken.” Tevens droeg Waardigheid en trots bij aan het project. “In eerste instantie werd de beplakking gezien als inventaris zoals meubels. Maar na een visuele presentatie van de stimulatiestraten, onze visie en bijbehorend doel kregen we gelukkig de subsidie wel.”

Ontroering

“Ik ben ontroerd door het positieve effect op de bewoners”, vertelt Scherpenzeel. Terwijl ze door de landelijke straat loopt, zet ze stoelen op hun plek, schudt ze de door bewoners strak gevouwen theedoeken weer los en stapelt ze boekjes op. “Kijk, bewoners hebben gerommeld. Zo’n tegen het einde van de middag worden ze onrustig en gaan ze op zoek. Er is levendigheid op de gang, het geeft herinneringen en zintuiglijke communicatie. Zo zegt een bewoner dat hij bij de deur met de duiven woont. Een andere bewoner aait steevast ‘haar’ kat voordat ze binnenkomt. Ook deze situatie vergeet ik niet meer. Een vrouw zat al een poosje te wachten bij de rode postbus. Een vrijwilliger ging bij haar zitten en vroeg ‘wacht u op de post?’ Ja, zei ze. Meteen begon ze te vertellen over een
vroegere briefwisseling. Het haalde herinneringen boven. Prachtig vind ik dat. De gangen hebben het beoogde effect.”

> Lees ook Belevingsstraten in Leo Polakhuis prikkelen dementerende ouderen

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels