artikel

Discussie over aangepaste Hygiënecode voor woonvormen

Beleid

Tijdens de eerste editie van de masterclass HACCP werd veel gediscussieerd over de aangepaste hygiënecode woonvormen voor voedingsverzorging. Waar iedereen het over eens was: de code helpt professionals om bewuster om te gaan met voeding.

Discussie over aangepaste Hygiënecode voor woonvormen

Je werkt op een kleinschalige locatie van een verpleeghuis, waar het de goede gewoonte is dat de familieleden van de bewoners binnenlopen op het moment dat dit hen uitkomt en participeren in het dagelijks leven. Net als thuis dus. Op een ochtend ben je er aan het werk als verzorgende en komt een familielid binnen met een kartonnen doos en met de mededeling: “We hebben nog een hele appeltaart over van gisteren, dus die heb ik lekker meegebracht. Er is genoeg voor iedereen.” Wat doe je dan?

Dit was een van de vragen die aan de orde kwam tijdens de masterclass HACCP. Waardigheid en trots organiseerde deze masterclass bij gastheer RSZK Bladel om zorgprofessionals met elkaar de discussie aan te gaan over de aangepaste Hygiënecode woonvormen die vorig jaar juli werd gepubliceerd. Dit is gebeurd mede dankzij de inspanningen van vertegenwoordigers van Amsta, RSZK, WVO, Vivent, De Hoven, De Leyhoeve, Het Baken, Het Voedingscentrum, De Nederlandse Voedsel- en Waren Autoriteit, Actiz in de HACCP-themagroep van Waardigheid en trots.

> Lees ook ‘Hygiënecode: hoe pas je het toe in de zorg?’

Discussie hygiënecode woonvormen

Themacoördinator Anton François van Waardigheid en trots begon de masterclass met een toelichting over de aangepaste hygiënecode woonvormen. Die bestaat sinds 1996 en het Voedingscentrum is er de houder van. Voor kleinschalig wonen en dagbesteding in de ouderenzorg, gehandicaptenzorg en geestelijke gezondheidszorg bestaat een aparte (lichtere) Hygiënecode voor de voedingsverzorging in woonvormen, omdat de bereiding daar veelal minder complex is en meer ‘gewoon zoals thuis’ kan gaan. Professionals gaven aan registratiedruk te ervaren bij de HACCP-wetgeving. Vooral het aantoonbaar maken van het hygiënisch werken bij het bereiden van voedsel voor het (intern) toetsen, de handhaving en het toezicht werd als belastend ervaren. Daarom zijn een aantal punten gewijzigd of verhelderd.

hygiënecode woonvormen

Foto: Sjef Prins – APA Foto

Disscussie hygiënecode? De aanpassing

· De definitie van een woonvorm is verruimd. De mate van zelfredzaamheid, zoals het zelf kunnen aankleden, is geen voorwaarde meer voor het toepassen van de hygiënecode woonvormen. Het blijft wel van belang dat in een woonvorm een ‘gewoon’ huishouden wordt gevoerd door huishoudelijke activiteiten samen te doen. Er vinden eenvoudige handelingen plaats zoals thuis.

· Dagbesteding valt ook onder woonvorm.

· Er staat duidelijker in dat er geen registratieplicht is in woonvormen.

· Het is helderder gemaakt wanneer een woonvorm toch wel een deel uit de ‘Hygiënecode voor de voedingsverzorging in zorginstellingen en Defensie’ moet gebruiken. Dit is alleen het geval bij complexe handelingen, waarbij het risico op uitgroei van ziekmakende

bacteriën groter is. Een voorbeeld hiervan is het regenereren, oftewel het opwarmen van meerdere maaltijden.

· De nadruk ligt niet op registratie, maar op bewustwording en training van de zorgprofessional, de vrijwilliger en naaste.

Stickeren van levensmiddelen

Met deze achtergrond kregen de deelnemers aan de masterclass de ruimte om met elkaar in discussie te gaan op basis van stellingen. De eerste stelling – “De aangepaste code is duidelijk voor medewerkers werkzaam op woonvormen” – zorgde voor de nodige discussie. Bijvoorbeeld over het stickeren van levensmiddelen in de koelkast. Minder hoeven registreren is mooi, en het is begrijpelijk dat het ministerie van VWS stelt dat minder registreren betekent dat de medewerkers meer tijd aan de cliënt kunnen besteden. Maar je moet wel weten waar je mee bezig bent. Anders kun je bijvoorbeeld voedsel gaan weggooien omdat je het niet meer vertrouwt, wat tot verspilling leidt. Of je kunt juist voedsel in de keten laten dat niet meer veilig is, bijvoorbeeld omdat een bewoner met zijn vingers in de jampot heeft gezeten.

De conclusie is dat stickeren geen verplichting is vanuit de hygiënecode, maar dat dit natuurlijk wel mag als dit professionals helpt bij het uitvoeren van hun werkzaamheden.

hygiënecode woonvormen

Foto: Sjef Prins – APA Foto

Veilig koken in de woonvormen

Het gelijk van de stelling – “De hygiënecode zorgt voor bewustwording van de medewerkers om veilig te werken met eten en drinken” – werd eigenlijk al tijdens de masterclass bewezen, want de aanwezigen werden zich snel bewust van de hoeveelheid dingen waarmee ze rekening moeten houden om op dit gebied veilig te werken. Een van de aanwezigen vroeg zich bijvoorbeeld af hoe ze rekening kan houden met iemands allergieën. “Bij veilig koken komt echt meer kijken dan aardappels, broccoli en een schouderkarbonade op het vuur zetten”, klonk het. De conclusie was dat het voor professionals nuttig is om allergie-informatie over iedere bewoner van de woonvorm te hebben zodat zij hier tijdens hun werk rekening mee kunnen houden.

Appeltaart bij Hygiënecode woonvormen

De stelling– “De meegebrachte appeltaart is met de nieuwe code geen probleem meer” – leidde tot discussie over de vraag of mantelzorgers zich voldoende bewust zijn van de risico’s die met voeding kunnen samenhangen. Scholing hierover aan mantelzorgers zou een oplossing zijn. Alleen een folder meegeven met de vijf aspecten van veilig eten in woonvormen volstaat niet. De hygiënecode voor woonvormen staat toe dat er meegebracht eten wordt uitgedeeld. Professionals moeten per keer inschatten of het meegebrachte zonder risico’s kan worden uitgedeeld. Een versgebakken appeltaart zal gezien de samenstelling van het product bijna nooit een risico opleveren.

Discussie Hygiënecode? Bewustwording!

Als uit de discussie op basis van de stellingen één conclusie kon worden getrokken, dan was het wel dat de nieuwe hygiënecode een goede aanzet geeft tot meer bewustwording over veiligheidseisen op voedingsgebied. Aan strenge regels kun je je houden zonder er verder zelf heel erg over te hoeven nadenken. Minder strenge regels betekenen meer eigen verantwoordelijkheid en dus meer zelf nadenken over wat wel en niet verantwoord is. Als je na een lang weekend aan je dienst begint en je trekt de koelkast open, hoe weet je dan of de eieren die je daarin aantreft wel of niet nog vers zijn? Dat vraagt om heldere afspraken binnen het team.

> Lees ook Hygiënecode kleinschalig wonen: tips voor woonvormen

De situatie van “zoveel mogelijk zoals thuis” kan in ieder geval dus toch niet zonder enige regels, ongeacht of je die wel of niet op papier zet. Bewustwording is dan ook het sleutelwoord dat tijdens de hele masterclass steeds weer terugkeert. Ook is er het besef dat audits ervoor kunnen zorgen dat de discussie gevoerd blijft worden, ook als de nieuwe hygiënecode inmiddels al een tijdje gemeengoed is. Aanstelling van een taakfunctionaris binnen het team kan hier ook bij helpen.

Maar hoe nu om te gaan met die van huis meegebrachte appeltaart die nog over is van de dag daarvoor? Het antwoord dat op die vraag werd gegeven, liet zien dat de professionals wellicht al veel beter in staat zijn tot het nemen van de juiste beslissingen dan ze zelf vermoeden. Dat antwoord luidde: “Als die appeltaart er goed uitziet, snijden we hem meteen aan en delen we hem uit in bijzijn van de familie. En als we twijfelen zeggen we: heerlijk, bedankt, die bewaren we tot vanavond.”


TIP: In de zorg wordt gewerkt met de hygiënecode om de voedselveiligheid te bewaren. Lees er meer over in ‘Hygiënecode: hoe pas je het toe in de zorg?’

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels