nieuws

Patiëntwelzijn- en tevredenheid het meest bepaald door…

Beleid

Welke factoren hebben het grootste effect op patiëntwelzijn- en tevredenheid? Eliane Schreuder, cognitief psycholoog bij TNO en betrokken bij het project Evidence-based Health Design (EBHD) weet het antwoord.

Patiëntwelzijn- en tevredenheid het meest bepaald door…

“Ruimtelijk comfort en veiligheidsgevoel hebben het grootste effect op patiëntwelzijn- en tevredenheid”, weet Schreuder te vertellen. Ze weet ook dat de waardering van het uitzicht vanuit het bed naar buiten hoger is als de oppervlakte van het raam groter is en de borstwering lager geplaatst en als patiënten meer lucht en groen zien.

De beperking van de toegang voor onbevoegden is qua veiligheid het belangrijkste. Gevolgd door de snelheid waarmee de patiënt het licht aan kan doen. Licht- en luchtkwaliteit scoren het hoogste binnen behaaglijkheid. Daarna komen hygiëne, temperatuur, geur en geluid.”

Patiëntwelzijn

TNO heeft samen met de Bond van Nederlandse Architecten (BNA) het model ‘Evidence-based Healthcare Design’ (EBHD) ontwikkeld. Daarmee is het mogelijk voordat de eerste paal de grond in gaat voor een nieuw te bouwen ziekenhuis, de prestaties ervan te voorspellen. De focus ligt nu op het bepalen van het welzijn en de tevredenheid van de cliënt in een patiëntenkamer.

“Over de invloed van enkele factoren uit het ontwerp – bijvoorbeeld het uitzicht op welzijn en tevredenheid – zijn al enkele bewijzen bekend”, zegt Schreuder. “Wij wilden echter een veelheid aan ontwerpfactoren meenemen, de hiërarchie ertussen bewijzen én de prestaties van het ontwerp vooraf aan de bouw kunnen voorspellen.”

Pakket met eisen

Bij een aan te passen of nieuw te bouwen ziekenhuis is sprake van een pakket met eisen waar het gebouw aan moet voldoen. De onderzoekers begonnen daarom met het in kaart brengen van de Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s); op welke aspecten kan een ziekenhuis zijn prestaties verbeteren?

Uitgegaan werd van de door het Center for Health Design opgestelde KPI’s. Schreuder: “Facilitair- en zorgmanagers in ziekenhuizen en de zes betrokken architectenbureaus hebben naar deze KPI’s gekeken. De prestaties waar ziekenhuizen op sturen en waar architecten invloed op kunnen hebben, zijn vervolgens onderverdeeld in gebruikers- en gebouwprestaties.”

Grootte raam

Als gebruikersprestaties gelden patiëntwelzijn en -tevredenheid, patiëntveiligheid, personeelstevredenheid, personeelsefficiency en bezoekerstevredenheid. In de categorie gebouwprestaties vallen flexibiliteit, exploitatiekosten en duurzaamheid.

De volgende stap was het maken van relatieschema’s tussen gebouwaspecten en KPI’s, zogenaamde boomstructuren. “De grootte van een raam bepaalt bijvoorbeeld de hoeveelheid daglicht in een patiëntenkamer. Daglicht is dus gekoppeld aan patiëntwelzijn en -tevredenheid. De grootte van het raam is echter ook gekoppeld aan energiekosten. Hoe groter het raam, hoe meer energieverlies. Het koppelen van alle gebouwkenmerken aan KPI’s geeft dus een basis om tot een gefundeerde ontwerpkeuze te komen. Het is aan het ziekenhuis waar ze bij het ontwerp de nadruk op leggen.”

Gedetailleerd model

Eén KPI werd door TNO nader onderzocht: het welzijn en de tevredenheid van een patiënt ten aanzien van een patiëntenkamer. 365 patiënten van het Rijnstate Ziekenhuis zijn ondervraagd over behaaglijkheid, autonomie, ruimtelijk comfort, veiligheid, sociaal comfort en privacy. Deze aspecten zijn afgezet tegen gebouwaspecten in de patiëntenkamer.

Met een boomstructuur creëerde TNO vervolgens een gedetailleerd model. Niets werd over het hoofd gezien. Schreuder: “We weten bijvoorbeeld van elke patiënt in welke kamer hij lag. Alles in elke kamer hebben we opgemeten. Van het uitzicht vanuit de kamers zijn foto’s. Zodat we bijvoorbeeld weten hoeveel procent lucht patiënt A vanaf bed twee in kamer B ziet.”

Maar botst de patiënttevredenheid niet met de personeelstevredenheid? “Ja,” zegt Schreuder volmondig. “Er zijn tegenstrijdigheden. Een dichte deur is bijvoorbeeld prettig voor de privacy van de patiënt, maar voor het personeel is dat niet handig. Zij kunnen dan niet even snel naar binnen kijken. Al die verschillen zie je in het model terug. Het is de keuze van het ziekenhuis wat ze ermee doen. Waar willen ze op scoren?”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels