artikel

LPZ geeft inzicht in ontwikkelingen rond ondervoeding

Eten & Drinken

De Landelijke Prevalentiemeting Zorgproblemen (LPZ) meet sinds 2004 in welke mate ondervoeding aanwezig is bij ouderen in zorginstellingen. Nu we ruim tien jaar verder zijn, bespreekt onderzoeker bij de LPZ en hoogleraar Ouderengeneeskunde Jos Schols belangrijke ontwikkelingen op het gebied van ondervoeding.

LPZ geeft inzicht in ontwikkelingen rond ondervoeding

Schols: “Toen wij in 2004 begonnen bleek ondervoeding een veelvoorkomend probleem. Mede door onze metingen heeft de overheid destijds twee verbeterprogramma’s geïntroduceerd: ‘Sneller beter’ voor ziekenhuizen en ‘Zorg voor beter’ voor verpleeg- en verzorgingshuizen. Beide programma’s hadden vooral betrekking op het verbeteren van de technische voedingszorg. Maar uit onderzoek bleek dat met name mensen met langdurige zorg niet goed aten omdat de ambiance rond de maaltijd in het verpleeg- en verzorgingstehuizen niet goed was. Het was er vaak saai en erg klinisch en het eten niet appetijtelijk. Iemand heeft weleens gezegd: ‘Het verpleeghuis is net een intensieve menshouderij’. Het bewustzijn dat de ambiance tijdens de maaltijd goed moet zijn, heeft de afgelopen jaren geleid tot echte gastvrijheid in de zorg. Dit heeft geresulteerd in een reductie van ondervoeding in verpleeg- en verzorgingshuizen.”

Dementie

“Op een gegeven moment zagen we gelukkig een geleidelijke daling van het voorkomen van ondervoeding in ons land. We hebben vervolgens onderscheid gemaakt tussen mensen met lichamelijke aandoeningen (verblijvend op een somatische afdeling) en mensen met dementie (wonend op een psychogeriatrische afdeling). Dan zie je dat de daling van ondervoeding vooral aanwezig is bij de somatische patiënten. Ondanks de goede voedingszorg op de psychogeriatrische afdelingen, daalt de ondervoeding bij dementerende verpleeghuisbewoners eigenlijk niet.

Ik hoor van het personeel op dergelijke afdelingen: ‘Ja maar Jos, wij volgen de richtlijnen, we maken het gezellig, we geven die mensen goede voeding maar toch blijven zij afvallen’. Hier moet dus wat anders aan de hand zijn en daar moeten we in onderzoek dringend aandacht aan besteden. Wij denken onder andere aan het verschijnsel alzheimercachexie, een vorm van ondervoeding die alleen maar zou kunnen verdwijnen als we de ziekte van Alzheimer zouden kunnen genezen. Overigens moet dan ook nog steeds aandacht besteed worden aan het eten en drinken, maar dan mag je niet meer als doel stellen dat deze mensen weer op een gezond gewicht komen.”


Toekomstmuziek

“In de toekomst zouden zorginstellingen flexibeler kunnen omgaan met het nu vaak strak gehanteerde dagritme. As je bijvoorbeeld weet dat oudere mensen over het algemeen niet zoveel tegelijk kunnen eten op de momenten dat ze moeten eten, levert dit al gauw extra risico’s op. Wija van Staveren, een van de eerste hoogleraren voeding voor de oudere mens, zei destijds: ‘Je moet ouderen eigenlijk de hele dag laten grazen’.

Ouderen moeten dus de hele dag kunnen eten als ze ergens zin in hebben. Dit betekent dat je anders om moet gaan met voedingsconcepten. We zijn namelijk nog erg gericht op de vaste dagelijkse eetmomenten, terwijl daarbuiten vaak niets meer te eten en drinken valt. Dat veranderen, vergt een enorme flexibiliteit van niet alleen voedingsdiensten maar ook van zorgprofessionals. De ene keer komt de dokter en ligt de oudere nog in bed en de andere keer zit die oudere juist lekker te eten. Op zulke momenten kun je iemand niet zomaar storen. Daar moet iedereen mee leren omgaan.”

Wat meet de LPZ?

De Landelijke Prevalentiemeting Zorgproblemen (LPZ), meet de kwaliteit van zorg (prevalentie, preventie, behandeling en structurele indicatoren) bij een aantal relevante zorgproblemen: decubitus, ondervoeding, incontinentie, smetten, vrijheidsbeperkende maatregelen en vallen.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels