artikel

Voedingswaardedeclaratie: wat is verplicht?

Eten & Drinken

Vanaf 13 december 2016 is het verplicht om de voedingswaardedeclaratie op producten te plaatsen. Voor welke producten geldt dit? En wat betekent dit voor zorginstellingen die te maken hebben met het bereiden, verspreiden en inkopen van maaltijden?

Voedingswaardedeclaratie: wat is verplicht?

De Europese wet Voedselinformatie is eind 2014 ingevoerd. In deze nieuwe wet, die diverse andere wetten heeft vervangen, staat welke informatie over voedingsmiddelen aan consumenten verstrekt moet worden, en op welke manier. Zo zijn er voorschriften over wat er precies op het etiket moet staan. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit houdt toezicht op de uitvoering van deze wet.

Voedingswaardedeclaratie is per 13 december 2016 verplicht

De invoering van de wet Voedselinformatie heeft ook gevolgen gehad voor zorginstellingen. Zo zijn zij nu verplicht om informatie over allergenen te verstrekken bij de maaltijden. Op 13 december 2016 wordt nog een ander deel van de wet van kracht: de verplichting tot voedingswaardedeclaratie. Dit is in zijn algemeenheid niet verplicht voor zelfbereide maaltijden die door zorginstellingen verstrekt worden.

Welke informatie moet er op het product staan?

De wet Voedselinformatie vermeldt duidelijk welke gegevens er op een product moeten staan. Op voorverpakte voedingsmiddelen, zoals een pak yoghurt of een zak macaroni, moet een ingrediëntenlijst staan, informatie over allergenen en binnenkort dus ook een voedingswaardedeclaratie. Voor niet-voorverpakte (onverpakte) voedingsmiddelen zijn er minder eisen. Hier volstaat de naam van het product en informatie over allergenen.

voedingswaardedeclaratie

Uitbrengmaaltijden vallen ook onder niet-voorverpakt

Maar de hamvraag is: wat valt er precies onder ‘niet-voorverpakt’? Dat zit ingewikkelder in elkaar. De wet zegt dat dit alle levensmiddelen zijn die:
– los worden verkocht (bijvoorbeeld een salade in de bedrijfskantine);
– op verzoek van de consument in de winkel worden verpakt (bijvoorbeeld een dagvers brood bij de bakker);
– of met het oog op onmiddellijke verkoop worden voorverpakt (bijvoorbeeld voorgesneden vleeswaren op de versafdeling in de supermarkt). Met ‘onmiddellijke verkoop’ wordt bedoeld: verkoop binnen 24 uur.

De ‘uitbrengmaaltijden’ van zorginstellingen vallen in deze laatste categorie. Dit zijn dus maaltijden om diezelfde dag te consumeren, zoals tafeltje-dekje. Deze maaltijden hoef je dus niet volledig te etiketteren en de voedingswaardedeclaratie is niet verplicht. Wel vermeld je de naam van het product en bied je informatie over allergenen.

voedingswaardedeclaratie

Wel of niet volledig etiketteren: enkele voorbeelden

Voorbeeld 1 – directe consumptie
Je bereidt de maaltijden in de centrale keuken van de zorginstelling. Je levert ze warm af bij de bewoners voor directe consumptie. Een volledig etiket is niet nodig.

Voorbeeld 2 – consumptie dezelfde dag
Je kookt de maaltijden in de centrale keuken, koelt ze af en vervoert ze naar de afdeling of de locatie. Daar worden ze opgewarmd en nog diezelfde dag geconsumeerd door de bewoners. Een volledig etiket is niet nodig.

Voorbeeld 3 – consumptie binnen 3 dagen
Je kookt de maaltijden, laat ze afkoelen en begast ze zodat ze nog 3 dagen houdbaar zijn. Na verdeling onder de locaties worden de maaltijden gekoeld bewaard, opgewarmd en geconsumeerd. Dat kan op dezelfde dag zijn. Maar ook 1 of 2 dagen later (rondom het weekend bijvoorbeeld). Een volledig etiket is wel nodig.

Voorbeeld 4 – verpakken en aanbieden aan personeel
Je kookt maaltijden in de centrale keuken. Een deel hiervan koel je af, verpak je en bied je aan in het restaurant aan het personeel, om mee te nemen naar huis. In dit geval kunnen je maaltijden door iedereen worden aangekocht. Een volledig etiket is wel nodig.

Voorbeeld 5 – inkopen en directe consumptie
Je koopt maaltijden centraal in voor je zorginstelling. Op jouw verzoek worden de maaltijden voorverpakt geleverd met de bedoeling om ze nog diezelfde dag te consumeren. Een volledig etiket is niet nodig.

Voorbeeld 6 – inkopen en consumptie binnen 3 dagen
Je koopt maaltijden in voor je zorginstelling. Deze worden op jouw verzoek voorverpakt aangeleverd met een houdbaarheidsdatum van 3 dagen. Een volledig etiket is wel nodig.

Voorbeeld 7 – open serveerwagen
Je kookt maaltijden en serveert ze diezelfde dag op de afdeling in open serveerwagens. Bewoners of patiënten kunnen zelf hun maaltijd samenstellen. Een volledig etiket is niet nodig.

voedingswaardedeclaratie3

Een volledig etiket: hoe?

Als op een maaltijd wel een volledig etiket moet staan, dan zijn de volgende vermeldingen verplicht:

  • Naam van het product.
  • Lijst met ingrediënten (in afnemende volgorde).
  • Eventueel aanwezige allergenen.
  • Hoeveelheid van de ingrediënten (als dit in de benaming of afbeelding van het product zit, bijvoorbeeld frambozenvla).
  • Netto hoeveelheid van het product.
  • Houdbaarheidsdatum (‘ten minste houdbaar tot’ of ‘te gebruiken tot’).
  • Bijzondere bewaarvoorschriften of gebruiksvoorschriften, indien nodig.
  • Naam en contactgegevens van de fabrikant of verkoper/importeur.
  • Een gebruiksaanwijzing (als het product moeilijk te gebruiken is zonder gebruiksaanwijzing).
  • Land van oorsprong of plaats van herkomst van vlees, indien nodig.
  • Alcoholpercentage (indien er meer dan 1,2% alcohol inzit).
  • Voedingswaardevermelding (voedingswaardedeclaratie).
  • Wat moet je doen als er geen volledig etiket op moet?
  • Als er geen volledig etiket op het product hoeft te staan, dan ben je wel verplicht het volgende te vermelden:
  • Naam van het product.
  • Eventueel aanwezige allergenen (schriftelijk of mondeling).
  • De gebruiks- en bewaarvoorschriften moet je ook vermelden als het noodzakelijk is. Bijvoorbeeld: hoe moet je de maaltijd opwarmen in de magnetron? Vermeld deze informatie zeker als het anders tot fouten kan leiden.

Auteur: Wieke van der Vossen, expert Voedselveiligheid van het Voedingscentrum

> Bekijk ook het artikel Etikettering in de zorg: dit moet u weten

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels