artikel

Smakelijke eiwitrijke maaltijden dé remedie tegen ondervoeding

Eten & Drinken

Ondervoeding bij oudere ziekenhuispatiënten is een serieus probleem. Eiwitrijke en eiwitverrijkte basisvoedingsmiddelen kunnen de eiwitinname van ouderen – in zorginstellingen, ziekenhuizen en thuis – substantieel verhogen.

Smakelijke eiwitrijke maaltijden dé remedie tegen ondervoeding

Dat blijkt uit een aantal studies in het Cater with Care-project die recent zijn afgerond.

Cater with Care is een samenwerkingsverband tussen zorg- en kennisinstellingen en het bedrijfsleven. Het doel van Cater with Care is eiwitverrijkte producten te ontwikkelen die smakelijk zijn voor oudere patiënten, en die zowel thuis als in een instelling gebruikt kunnen worden. Daarbij is gekozen voor producten die passen binnen het bestaande voedingspatroon van veel ouderen, veelal als één op één vervanging van producten die geen of weinig eiwit bevatten. Het idee is dat oudere patiënten hierdoor minder hoeven te veranderen in hun voedingspatroon terwijl ze wel meer eiwit binnenkrijgen.

Weinig bewust

Voor het Cater with Care-project zijn in 2013 verschillende onderzoeken gedaan bij oudere patiënten in Ziekenhuis Gelderse Vallei (ZGV). Om in kaart te brengen hoe oudere patiënten denken over ondervoeding, zijn tien oudere patiënten geïnterviewd die bij opname risico liepen op ondervoeding. Hieruit bleek dat patiënten zich vaak weinig bewust zijn van de gezondheidsrisico’s die ondervoeding met zich meebrengt. Minder eetlust en minder eten tijdens de opname wordt niet door alle patiënten gezien als een probleem met mogelijke gevolgen voor de gezondheid.

Dat extra eiwitten in de voeding bijdragen aan een beter herstel van ziekte is maar bij weinig patiënten bekend. Oudere patiënten proberen in het ziekenhuis vaak hetzelfde te eten als thuis. Veranderingen in het voedingspatroon zijn lastig toe te passen en vol te houden. Daarnaast heeft een deel van de patiënten een verminderde smaak en eetlust. Zij eten omdat het moet, niet omdat het lekker is.

Verrijkt dieet

In 2013 werd er een observatieonderzoek uitgevoerd waarin gegevens zijn verzameld van 80 patiënten van 65 jaar en ouder die opgenomen waren in ZGV. Resultaten laten zien dat de dagelijkse voeding van een groot deel van deze patiënten minder eiwit bevat dan ze nodig hebben. Voor de groep patiënten die een energie- en eiwitverrijkt dieet krijgt, was de hoeveelheid eiwit in de voeding gemiddeld 10-15 gram per dag hoger dan voor patiënten met een standaard dieet.

Belangrijke kenmerken van het verrijkte dieet in ZGV zijn verrijkte zuiveltoetjes en pappen, daarnaast kan de patiënt tussendoortjes bestellen die eiwitrijk zijn. Het aanbieden van eiwitrijke voedingsmiddelen aan patiënten lijkt dus bij te dragen aan een hogere hoeveelheid eiwit in de dagelijkse voeding.

Verhoogde eiwitinname

In de winter van 2013-2014 werd via een pilotonderzoek in een verzorgingshuis en in een revalidatiecentrum van Opella onderzocht of het toevoegen van de ontwikkelde producten inderdaad leidt tot een verhoogde eiwitinname bij de oudere doelgroep. De resultaten van dit onderzoek laten zien dat het Cater with Care-assortiment gemiddeld 12 gram meer eiwitinname per dag geeft. Deelnemers gaven ook opmerkingen over onder andere smaak, textuur en portiegrootte. Naar aanleiding van de resultaten van deze studie zijn de producten verder verbeterd.

Makkelijker

Daarnaast hebben onderzoekers van Wageningen University, in samenwerking met diëtisten van het ziekenhuis, een effectiviteitstudie uitgevoerd bij ouderen in ZGV. In deze studie ontving de helft van de deelnemende patiënten naast hun energie- en eiwitrijke dieet keuze uit Cater with Care-producten: eiwitverrijkt of van nature eiwitrijk. Dit met als doel makkelijker de aanbevolen hoeveelheid eiwit van 1,2-1,5 g/kg/dag voor ouderen te halen. Deelnemers hadden, zoals iedere patiënt in ZGV, vrije keuze via de menukaart.

Significant meer patiënten die Cater with Care-producten tot hun beschikking hadden, bestelden de aanbevolen hoeveelheid eiwit op de vierde dag na ziekenhuisopname: 79 procent tegen slechts 50 procent van de patiënten in de controlegroep. De studie liet zien dat patiënten die Cater with Care-producten konden kiezen, minder afhankelijk waren van zuivel en vlees voor hun eiwitvoorziening. Ook niet-zuiveldranken, brood en soep leverden in het Cater with Care-assortiment een belangrijk aandeel in de eiwitvoorziening. Dit zorgde met name voor een belangrijke toename van eiwit bij het ontbijt en tussendoortjes.

Thuisfase

Een aantal deelnemers is na ontslag uit het ziekenhuis doorgegaan met het onderzoek. Tijdens de thuisfase van het onderzoek ontvingen de deelnemers reguliere eiwitrijke producten (controlegroep) of Cater with Care-eiwit(ver)rijkte producten (interventiegroep). In een halfjaar tijd na ontslag uit het ziekenhuis is periodiek gemeten wat de eiwit- en energie-inname was. Verder zijn herstel van lichamelijke functionaliteit, voedingsstatus en kwaliteit van leven getest en werd productkeuze bekeken. De resultaten van deze onderzoeken worden momenteel geanalyseerd en zullen in de loop van 2016 gepresenteerd worden.

Nancy Janssen is diëtist in Ziekenhuis Gelderse Vallei en Janne Beelen is PhD-kandidaat aan Wageningen University

>>TIP: Gastvrije Zorg organiseert op 24 mei het Symposium Focus op Ondervoeding. Kijk hier voor meer informatie. 

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels