artikel

Integrale aanpak maaltijdvoorziening door veertien zorginstellingen

Eten & Drinken

In de nieuwste masterclass-serie van Diverzio, Duurzaam en Gezond aan Tafel, werkten veertien zorginstellingen in de regio Friesland afgelopen anderhalf jaar hard aan het verbeteren van hun maaltijdvoorziening. Met prachtige resultaten tot gevolg.

Integrale aanpak maaltijdvoorziening door veertien zorginstellingen

Het programma Duurzaam en Gezond aan Tafel kwam niet uit de lucht vallen. En het was ook niet toevallig dat juist Friesland hierin uitblonk. Stichting De Friesland, die zich inzet voor innovaties in de zorg, zag wel wat in het terugdringen van de vraag naar zorg, door cliënten in die zorg beter te laten eten en drinken. Door de maaltijdvoorziening te verbeteren, wilden de initiatiefnemers laten zien dat eten en drinken in zorginstellingen zoveel meer kan zijn dan een kostenpost.

Duurzamer en gezonder eten bevordert het herstel van patiënten en cliënten. Dat resulteert in een betere gezondheid en een hogere kwaliteit van leven. Niet onbelangrijk voor de deelnemende instellingen is dat ook de zorgkosten hierdoor dalen. Er is bijvoorbeeld minder behoefte aan medicijnen of dure dieetvoeding en meer mobiliteit.

Veertien zorginstellingen uit Friesland en Noord-Holland Noord stapten in een programma van in totaal vijf masterclasses. Die vonden, verspreid over een klein jaar, plaats op locatie bij een aantal deelnemers. De afsluitende bijeenkomst was in Leeuwarden, op het hoofdkantoor van De Friesland zorgverzekeraar. Dat werd een feestje, waarbij onder meer de Commissaris der Koning John Jorritsma en Urgendadirecteur Marjan Minnesma hun visie gaven op het belang van duurzaam en gezond eten en drinken in de zorg.

Sterke sprekers

Ook bij eerdere bijeenkomsten maakten sterke sprekers hun opwachting met inspirerende verhalen: van Helene van der Vloed van MVO Nederland tot Eric-Jan Wissink van het Rotterdamse Ikazia Ziekenhuis. Daarnaast kende het programma nog twee ‘zusterprojecten’. Het Antonius Ziekenhuis ging aan de slag met smaaksturing bij patiënten van de oncologieafdeling. Daarmee wordt de eetlust verhoogd en ondervoeding een halt toegeroepen. In het project ‘Aan tafel’ gingen vrijwilligers samen vers koken en eten bij Friese ouderen thuis. Dit stimuleert de eetlust en gaat bovendien vereenzaming tegen.

Integrale aanpak

Het belang van duurzaam en gezond eten en drinken in de zorg stond en staat voor alle betrokkenen buiten kijf. De unieke samenwerking – nooit eerder werkten zoveel organisaties in cure en care zo intensief samen – wierp zijn vruchten af. Een ‘integrale aanpak’ stond centraal. Er werd ingestoken op vier verschillende gebieden: het terugdringen van voedselverspilling, het verhogen van de maaltijdtevredenheid, het verduurzamen van de inkoop (denk aan biologische, fairtrade- en streekproducten) en het beheersen van de kosten. In alle gevallen werd gestart met nulmetingen. Zo kon inzicht worden verkregen in de startpositie.

Via het online Diverzio Dashboard konden deelnemers hun gegevens invoeren, overzien en de voortgang monitoren. Ze stelden verbeterplannen op en brachten die tot uitvoer. De deelnemers in de groep werden binnen hun eigen organisatie de ambassadeurs voor de integrale kijk op maaltijden.

De resultaten

De 14 deelnemende zorginstellingen – 1 ziekenhuis, 10 ouderenzorgorganisaties en 3 GGZ-organisaties – bereiden samen meer dan 12.000 maaltijden per dag. Op jaarbasis komt dit neer op ruim 4,3 miljoen maaltijden. Deze worden geserveerd op meer dan 150 locaties, in ruim 25 gemeenten. De maaltijden komen jaarlijks terecht bij bijna 175.000 patiënten en ruim 45.000 cliënten.

Met de totale inkoop van eten en drinken is meer dan 20 miljoen euro gemoeid, per jaar. Die inkoop is bij de 14 organisaties binnen een jaar versneld duurzamer geworden. Bij 8 van de deelnemende organisaties ligt het percentage duurzame inkoop van eten en drinken boven de 10 procent. Bij vier deelnemers is het zelfs meer dan 40 procent.

Indrukwekkend resultaat

Ook de prestaties in het terugdringen van voedselverspilling zijn indrukwekkend. Van de 14 deelnemers scoren er nu 11 onder het landelijk gemiddelde, dat op 30 tot 40 procent ligt. Bij 4 deelnemers bedraagt de voedselverspilling zelfs minder dan 10 procent. Dat betekent over de hele linie een waste reductie van bijna 20 tot wel 70 procent. Dat komt concreet neer op 100 ton afval minder, per jaar.

Ook de verbetering van de maaltijdtevredenheid werd gerealiseerd. Bij de helft van de deelnemers is zelfs sprake van een zeer hoge maaltijdtevredenheid, van 75 tot meer dan 90 procent. De met de integrale aanpak gepaard gaande kwaliteitsverbeteringen, kostenbesparingen en extra opbrengsten zorgden er bovendien voor dat bij 10 van de 14 organisaties de maaltijdvoorziening
een positief bedrijfsresultaat laat zien.


>>De deelnemende organisaties

  • Antonius Zorggroep, De Friese Wouden
  • GGZ Friesland
  • GGZ Noord-Holland-Noord
  • Kwadrant Groep
  • Liante
  • De Noorderbrug
  • Leppehiem
  • Pi-groep
  • Patyna (voorheen Plantein)
  • Omring
  • Stichting Vrijwaard
  • Zuid-OostZorg
  • Zorgcentrum Het Bildt.

Landelijke uitrol

Diverzio acht de tijd rijp voor een landelijke uitrol van het programma Duurzaam en Gezond aan Tafel, dat de komende tijd op meerdere locaties wordt opgestart. Dat biedt ook andere ziekenhuizen, ouderen zorginstellingen en GGZ-organisaties de kans hun inzichten in de eigen organisatie te vergroten en stappen te maken op het gebied van een duurzamere en gezondere maaltijdvoorziening.
In al die regio’s neemt Diverzio het voortouw en wordt de samenwerking aangegaan met een aantal sterke, landelijke partners om de drempel voor deelname laag te houden. Het landelijke programma gaat vanaf juni starten in acht regio’s met in totaal een maximum van 150 deelnemende zorgorganisaties en drie personen per organisatie.

Voor meer informatie: www.diverzio.nl.

Aanbevelingen

Ziekenhuizen, verpleeghuizen, ouderenzorg en GGZ-organisaties ontkomen er anno 2016 niet aan om kritisch te kijken naar de manier waarop ze hun maaltijdvoorziening inrichten. Daar valt zoveel te winnen: in de gezondheid van patiënten en cliënten, in de reductie van voedsel verspilling en in keiharde euro’s. Eten en drinken is géén kostenpost. Het is onderdeel van de gezondheidszorg die je je cliënten of patiënten biedt. Organisaties die zich daarvan bewust zijn, hebben al een voorname stap gezet. En om ernaar te handelen hoeven ze echt niet zelf het wiel uit te vinden. De deelnemers aan Duurzaam en Gezond aan Tafel, en de partijen achter het programma, delen hun opgedane kennis en er varingen graag. “Omdat goed eten een mensenrecht is”, zoals één van de deelnemers verwoordde.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels