artikel

Focus op KSW: ‘Belevingsgerichte zorg vermindert agitatie’

Mens & Gedrag

Doordat Evean Guisveld leefsferen toepaste en de leefruimtes belevingsgericht maakte, verminderde de agitatie bij bewoners met dementie. Dat blijkt uit wetenschappelijk onderzoek naar het effect van het vernieuwingsprogramma Thuis bij Evean, vertelt Judith Flens, programmamanager Thuis bij Evean, op het symposium Focus op Kleinschalig Wonen op 12 oktober bij het Miele Experience Centre. Drie sessies omtrent belevingsgerichte zorg uitgelicht.

Focus op KSW: ‘Belevingsgerichte zorg vermindert agitatie’

Met het vernieuwingsprogramma Thuis bij Evean probeert zorgorganisatie Evean in de kern een nieuwe cultuur in te richten die passend is bij de inrichting van de organisatie, medewerkers en cliënten. “Via een pilotonderzoek bij locatie Guisveld onderzochten we het effect van de bijbehorende interventies op het agitatie-niveau van onze PG-bewoners”, vertelt Judith Flens, programmamanager Thuis bij Evean bij Evean. “Agitatie is innerlijke rusteloosheid dat leidt tot ondoelmatig gedrag met een sterk repeterend karakter. Gedeeltelijk komt dit door het ziektebeeld, maar ook door lichamelijke problemen en omgevingsfactoren.”

Minder agitatie na aanpassing leefruimtes

Om de agitatie terug te brengen, bouwde de organisatie leefsferen en paste het leefruimtes aan, verbeterde het de deskundigheid over het ziektebeeld van personeel en familie en ging het familieparticipatie en zorg op maat leveren. “We zagen op onze locatie Guisveld een klinische afname van de agitatie van 34,5 procent voor en na de verbouwing van de leefsferen en de aanpassing van de leefruimtes. Daarna bleef de agitatie laag.”

“Door de leefsferen is er veel minder onrust, minder verbale en fysieke agressie, maar ook meer afleiding”, licht Flens het resultaat toe. “Als bijvangst voelden medewerkers zich door het programma meer gesteund en het ziekteverzuim daalde. Er waren zelfs bewoners die weer zelfstandig gingen eten.” De organisatie onderzoekt het effect verder op de locatie Rietvelden.

Zorg voor beleving! Waar ligt de grens?

Wat Simon Roelofs betreft, facilitair consultant bij Logilijn, gaat ieder verpleeghuis wonen, eten en kleding wassen in het huis organiseren. Roelofs: “Want deze aspecten raken de cliëntbeleving en moet je dichtbij organiseren. Maar andere diensten – zoals droge kruidenierswaren, incontinentiemateriaal, sondevoeding en bulk – moeten achter de deur worden geregeld. Je moet een team niet opzadelen met 14 verschillende leveranciers.”

“Op dit moment laten we de weegschaal doorslaan naar ‘alles moet belevingsgericht’”, betoogt Roelofs. “Mijn visie is dat de drive niet alleen belevingsgericht moet zijn. Er moeten ook huishoudelijke randvoorwaarden zijn. Want”, zegt hij, “voor de cliënt zijn maar drie topics van belang. Een veilige, vrije en schone woonomgeving; lekker eten en beschikbaarheid van middelen; en eigen kleding die fris en op tijd is gewassen.” De was uitbesteden, kan natuurlijk ook. “Maar dan is er een lange doorlooptijd, kleding raakt zoek en om het verpleeghuis krijg je te maken met logistieke zaken. Met zelf wassen vang je die klachten op.”

Zorgondernemers denken dat het team in de toekomst alle ondersteuningsdiensten zelf gaan doen. “Maar ik pleit voor het hybride ondersteuningsmodel bij kleinschalig wonen: ontzorgen waar het kan en tijd vrij maken voor belevingsgerichte zorg en belevingsgerichte huishoudelijke taken”, aldus Roelofs.

Ontwerpen en inrichten voor mensen met dementie

Bij sessie drie schuiven Sylvia de Koning, omgevingsvormgever voor mensen met dementie bij De Koning Creaties, en Jos Slutter, docent en adviseur omgeving en dementie bij Hoofd-stuk, aan. Beiden werken nauw samen in het BreinCollectief. Dit collectief is een samenwerkingsverband van deskundigen die de ‘moderne hersenkunde’ toepassen in de dagelijkse praktijk van wonen, zorg en welzijn. “Wij willen ons niet zozeer richten op belevingsgerichte zorg, maar op omgevingszorg”, vertelt Slutter.

“Mensen met hersenschade kunnen niet meer goed tegen de hoeveelheid prikkels om zich heen. Vaak geeft de omgeving stress wat leidt tot ongunstig gedrag”, legt hij uit. “Je moet prikkels doseren”, vult Sylvia de Koning aan. “Vaak worden ouderen met dementie bij overprikkeling in hun eigen kamer gezet. Wij zien dan dat mensen huilen, schreeuwen en zich geen raad weten. Er gebeurt daar namelijk niets en zonder prikkels ga je dood. Het gaat dus niet om prikkelverarming, maar om een variatie van prikkels.”

Definieer ruimtes expliciet

Ook dienen trendkleuren veelal de oudere bewoner niet, gaat De Koning verder. “Naarmate wij ouder worden, wordt het zicht slechter. De trendkleuren zijn nu grijs, zwart en bruin. Maar deze kleuren liggen dicht bij elkaar, waardoor bewoners de kleuren niet van elkaar kunnen onderscheiden. Wij adviseren om ruimtes expliciet te definiëren. Bijvoorbeeld een andere kleur vloer dan muur, gekleurde wc-bril, kalme kleuren in de woonkamer en een groene keuken. Zo weten bewoners precies in wat voor ruimte zij zijn en daar behoren te doen.”

Foto’s: Herbert Wiggerman

> Meer weten over belevingsgerichte zorg? Op 16 november is de Dag van de Gastvrijheid met een programma boordevol inspiratie.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels