artikel

Kwaliteit van leven: hoe zorg je ervoor?

Mens & Gedrag

Na jarenlange opschaling, bezuiniging op medewerkers en standaardisatie lijken we weer te beseffen waar het echt om draait: kwaliteit van leven. Maar hoe zorg je nu eigenlijk voor meer leefplezier bij cliënten en patiënten? We zetten enkele trends, kennisartikelen, tips en voorbeelden uit de praktijk op een rij.

Kwaliteit van leven: hoe zorg je ervoor?

Kwaliteit van leven: een lastig onderwerp. En daarom wellicht zo lastig concreet te maken. Want hoe zorg je er nu voor dat de levenskwaliteit van zorgafnemers omhoog gaat? Michel van Schaik, directeur Gezondheidszorg bij Rabobank Nederland, wijst met een duidelijke vinger naar de rol van voeding daarbij. Hij ziet de zorg zich te veel focussen op reparatie en te weinig op preventie. “En dat terwijl we weten dat de sterk toenemende vraag naar zorg vooral het gevolg is van de enorme toename van het aantal mensen met één of meer chronische ziekten, zoals diabetes, depressies en dementie.”  

Ziekten die deels het gevolg zijn van gedrag en leefstijl. “Er is intussen steeds meer concreet bewijs dat goede, gerichte voeding in combinatie met beweging een hoofdrol kan spelen in het voorkomen van ziek worden. Met die kennis doen we nu te weinig.” En dat is een gemiste kans volgens hem. “De combinatie van ziektebeelden als diabetes, hart- en vaatzieken en gewrichtsproblemen maakt mensen minder mobiel. En uiteindelijk onzekerder, dit is een enorm verlies van kwaliteit van leven.”  

Kwaliteit van leven? Risico’s! 

Een ander inzicht komt van Marcel Canoy, voorzitter van Longkanker Nederland, distinguished lecturer Erasmus School of Accounting and Assurance, adviseur van ACM. “Neem bewust risico’s zolang die de kwaliteit van leven dienen”, is zijn advies om de praktijk minder weerbarstig te maken. “We moeten vóóruitlopen. We moeten op weg naar een wereld waarin bewust risico’s worden genomen zolang die de kwaliteit van leven dienen, waarin instellingen worden afgerekend op wat ze betekenen voor de samenleving en grootschaligheid slim met kleinschaligheid wordt gecombineerd.”   

Maar laten we eerst eens beginnen met het luisteren naar bewoners om kwaliteit van leven te verhogen, vond Martin van Rijn in oktober 2016. In het Tweede Kamerdebat  stelde de voormalige staatssecretaris van VWS het kwaliteitskader en de bijbehorende Leidraad Verantwoorde Personeelssamenstelling ter discussie. Het gaat het er hem vooral om dat niet iedere medewerker of zorginstituut zijn eigen ‘afvinklijstjes’ heeft en daaraan de kwaliteit van de zorg koppelt. “Er is geen sprake van wel of geen afvinklijstje. Maar je moet het meetinstrument inzetten waar dat nodig is.” 

Kwaliteit van leven: zorgbril af aub

Stuk voor stuk voorspellingen die de Leyden Academy graag nog wat grondiger onderzoekt. De komende twee jaar gaat het onderzoeksteam on Vitality and Ageing Leyden bij tien zorginstellingen verkennen wat er gebeurt met de kwaliteit van zorg als je de individuele wensen van ouderen centraal stelt. “We moeten die zorgbril eens afzetten”, licht projectleider Joris Slaets, hoogleraar ouderengeneeskunde en directeur van Leyden Academy toe “ Laten we mensen de ruimte geven om te doen wat zij graag willen doen en de persoon te zijn die zij graag willen zijn. Dit is de inzet van de pilot ‘Leefplezierplan voor de zorg’, in opdracht van het ministerie van VWS.”

kwaliteit van leven

Een stukje verder is dan het onderzoek van bewegingswetenschapper Willem Bossers van het UMCG. Halverwege december promoveerde hij aan de RUG. Wat was zijn conclusie? “Bewegen helpt kwaliteit van leven te verbeteren.” Om de positieve effecten te onderzoeken, ontwierp hij twee beweegprogramma’s, eentje met wandelen alleen en eentje waarin het bewegen met krachtraining gecombineerd werd. Wat bleek? “Met het combinatieprogramma verbeterde niet alleen het uithoudingsvermogen, de balans en de beenkracht. Ook verbeterde het geheugen, persoonsherkenning en concentratie van de dementerende ouderen.” 

Chronisch ziek kind? Lagere kwaliteit van leven 

Ander onderzoek vertelt ons meer over de levenskwaliteit van chronisch zieke kinderen in vergelijking met die van gezonde kinderen. Wat was de conclusie van de gezamenlijke studie van het Erasmus MC en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)? “Chronische aandoeningen als astma, eczeem, dyslexie, ADHD en migraine hebben echt invloed hebben op het leven van de kinderen èn hun ouders”, aldus hoogleraar jeugdgezondheidszorg Hein Raat van het Erasmus MC. Dat komt onder andere doordat ze lichamelijke klachten hebben als pijn of psychosociale problemen zoals minder zelfvertrouwen. Er kan ook een negatieve invloed zijn op de ouders en het gezin. “Extra aandacht is daarom gewenst.” 

Kwaliteit van leven: de praktijk

Maar dan nu de praktijk. Zijn er voorbeelden in de dagelijkse zorgsector te vinden waarbij de  focus stevig op kwaliteit van leven ligt? Bij Amsta maken ze er actief werk van in elk geval. Een huiselijke sfeer vindt de zorginstelling met in totaal negen kleinschalige woonvormen in Amsterdam van groot belang voor de bewoners. Mee-eten, boodschappen doen en huisdieren houden in de is dan ook van groot belang. “Het gebouw ziet eruit als een normaal huis en gaat op in de omgeving. Daar houden wij van”, stelt locatiemanager Jeanette Hoek. 

Meer kwaliteit van leven? Vertrouwde omgeving

Maar ook de locatie van de woonvoorziening is volgens beleidsmedewerker Nicole Wilts van kleinschalige woonvorm voor mensen met dementie ZuidZorg van groot belang: “De bewoners wonen hier in hun oude, vertrouwde buurt. Hierdoor voelen ze zich sneller thuis en verdwalen ze minder vaak in de buurt.” De vertrouwde omgeving moet het bijdragen aan het woonplezier van de ouderen, terwijl ze tegelijkertijd worden gestimuleerd zo zelfstandig mogelijk te zijn. “Ben je gewend om elke zaterdag friet te eten? Dan moet dat hier gewoon kunnen.” 

Ook bij WarmThuis in Noord-Holland, in 2016 verkozen tot meest cliëntvriendelijke verpleeghuis van Nederland, staat kwaliteit van leven centraal. Maar hoe dan? Door het gewone leven leidend te laten zijn en het woordje zorg te vermijden. Volgens directeur-bestuurder Hans van Amstel en woonzorgbegeleider Anita Steen vooral een kwestie van gezond verstand.  “Het grote verschil is dat de visie bij ons ook daadwerkelijk in praktijk wordt gebracht.” Als voorbeeld noemen ze het inzetten van lichamelijk contact om te hechten en het te gast laten zijn van de medewerkers bij de bewoners. “Uitgangspunt is dat het draait om welzijn: voor elkaar krijgen dat iemand het lekker naar zijn zin heeft.”  

Kwaliteit van leven: wat zijn de tips?

Maar hoe bereik je dat dan vervolgens? Welke tips zijn er te geven over het bevorderen van de levenskwaliteit van cliënten en patiënten? Het onderzoek Waardige Zorg bij een Mensonwaardige Ziekte van A. Schuit (2015) geeft hier inzicht in. De onderzoekers vroegen vijftien familieleden van bewoners met dementie uit twee verpleeghuizen naar wat familieleden waardige zorg zouden vinden. Wat bleek? De basisvoorwaarde is voor velen gelijk: het op zijn gemak voelen en comfortabel de laatste levensjaren doorbrengen. Enkele tips voor het personeel: wees alert, betrokken, respectvol, gelijkwaardig, veilig, geduldig, activerend en vooral niet dwingend.   

TIP: Meer weten over kwaliteit van leven? Lees dan ook het magazine van Gastvrije Zorg.
Vraag een gratis proefnummer aan of neem een abonnement op Gastvrije Zorg!

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels