artikel

Dieren in de zorg: werkt dat?

Mens & Gedrag

Onderzoeken wijzen uit dat dieren steun bieden, afleiden en patiënten en cliënten actiever maken. Het organiseren van ‘dierondersteunende interventies’ is niet altijd gemakkelijk, maar Parnassia Groep, CuraMare en Emma Kinderziekenhuis AMC bewijzen dat het kan.

Dieren in de zorg: werkt dat?

Marie-José Enders-Slegers, klinisch psycholoog, werkt als hoogleraar Antrozoölogie aan de Open Universiteit. In 2000 promoveerde ze op de kwaliteit van leven van ouderen en de invloed van huisdieren daarop. Ze werkt nauw samen met (inter)nationale organisaties en instellingen op het gebied van onderzoek naar dierondersteunde interventies en de mens-dierrelatie. “We weten allang dat contact met dieren de mens goed doet. Nieuw is, dat we er sinds twee decennia gedegen onderzoek naar doen en zicht krijgen op hoe en waarom het werkt. Op de Open Universiteit veronderstellen we dat de band tussen mens en dier op dezelfde wijze ontstaat als die tussen moeder en kind; ze stemmen zintuiglijk op elkaar af, zonder woorden. Lichamelijke gewaarwordingen veranderen onze psychische gesteldheid. Door het aaien van dieren komt in het bloed oxytocine (knuffelhormoon) vrij waardoor het cortisolniveau (wat bij stress toeneemt) afneemt. Mens en dier herkennen elkaars emoties, en zintuigen zijn bij dieren beter ontwikkeld, waardoor ze in staat zijn zich op mensen af te stemmen. Dat geeft mogelijk dé klik.”

Dieren in de zorg

Dierondersteunende interventies onderdeel van behandelaanbod

Enders-Slegers bezocht onlangs een Academisch Kinderziekenhuis in Barcelona, waar dierondersteunde interventies deel uitmaken van het behandelaanbod. De handlers zijn in dienst van het ziekenhuis en worden ter consult geroepen door een verpleegkundige, arts, psycholoog of fysiotherapeut om kinderen dierondersteunend te behandelen, te motiveren of te laten ontspannen. Ze was ontroerd door wat ze daar zag. “Een doodziek en doodsbang kind moest worden behandeld. Door een hondje naast haar op bed te leggen, verdween de spanning.”


We leren onze mensen dat de dieren op hun rekenen

Leon Steijn, regiomanager Parnassia Groep


Cliënt kan zijn dier zelf blijven verzorgen

In de regio Haaglanden, Noord-Holland en Rijnland richt de Parnassia Groep zich op het verlenen van psychische zorg en verslavingszorg.
Dag­besteding, arbeidsparticipatie en re-integratie worden ingevuld door REAKT. Leon Steijn, regiomanager, vertelt: “Op een van onze terreinen hebben we een dierenpension. Cliënten die tijdelijk opgenomen zijn en een hond, kat of konijn hebben, kunnen hun dier daar tijdelijk onderbrengen. Dat haalt een grote zorg weg. De cliënt kan zijn dier zelf blijven verzorgen. Of het hem goed doet? Een volmondig ‘ja’. Komt een hond kwispelend terug van een wandeling, dan is het voor de pa­tiënt een bevestiging dat hij het goed gedaan heeft. We leren onze mensen dat de dieren op hun rekenen. Mensen staan hierdoor gemakkelijker op, zijn actiever en gezond buiten bezig. Lukt het de patiënt door zijn ziekte niet om zijn huisdier te verzorgen, dan nemen vrijwilligers of andere patiënten de zorg over. Ook dat werkt positief in op de gezondheid. Immers, de patiënt hoeft zich geen zorgen meer te maken om zijn ‘maatje’ en kan zijn energie richten op herstel.”
Het pension is toereikend voor de locatie. Steijn hoort echter geluiden van andere locaties om een dergelijke voorziening. Vooralsnog is daar nog geen oplossing voor gevonden. Wel kent de Parnassia Groep vele dierenkampjes op de diverse terreinen waar cliënten en hun familie naartoe kunnen.

Dieren in de zorg

Kwetsbare mensen ondersteunen met dieren

CuraMare biedt ziekenhuiszorg, thuiszorg en ouderenzorg op Goeree-Overflakkee, Voorne-Putten en omliggende gebieden. Linda Dekker, coördinator dagbesteding over vier ouderenlocaties: “We bieden ‘warme’ zorg, aansluitend bij de persoon. De link met ‘dieren in de zorg’ is dan snel gelegd. Naar aanleiding van een behoefte-inventarisatie onder onze cliënten met somatische en PG-problematiek, bleek dat de behoefte aan contact met huisdieren groot is. Veel van onze mensen zijn opgegroeid met huisdieren. Eenmaal bij ons, is het een verarming van hun leven niet meer voor dieren te kunnen zorgen. Om aan die behoefte te voldoen, zijn we begin 2014 een samenwerking aangegaan met Stichting ZorgDier Nederland. Deze organisatie ontwikkelt en biedt programma’s waarin vrijwilligers en professionals worden opgeleid om zoveel mogelijk kwetsbare medemensen te ondersteunen met behulp van een dierondersteunde activiteit.”


De cliënt mag zijn zoals hij is


Dier is heel toegankelijk qua contact

Linda Dekker vervolgt: “Het eigen huisdier meenemen kan ook. Maar de praktijk wijst uit dat dit bijzonder lastig is. Onze doelgroep betreft mensen die vaak niet meer zelfredzaam zijn. En ja, bij de zorg voor een huisdier komt veel kijken.” De bezoeken van door ZorgDier opgeleide vrijwilligers en hun huisdier – meestal een hond of kat – aan met name cliënten met een vorm van dementie, is bijzonder volgens Dekker. “Normaal gesproken hebben ze moeite met contact leggen en onderhouden. Tijdens zo’n bezoek leven ze helemaal op. Ze raken het dier aan. Gesprekken komen op gang. Nu al zien we het verschil met voorheen. De achteruitgang van de mensen stabiliseert. Ze hebben iets om naar uit te kijken. En niet onbelangrijk: een dier is heel toegankelijk qua contact. Het stelt geen eisen. De cliënt mag zijn zoals hij is. Dat doet onze mensen goed.” CuraMare kent drie tot vier bezoekdiensten van vaste vrijwilligers en hun huisdier van een uur per cliëntgroep. Persoonlijke bezoeken zijn ook mogelijk.

> Lees de ervaringen van het AMC in Gastvrije Zorg 1
> Lees ook Verzorgingshuis zet kippen in tegen eenzaamheid

 

Reageer op dit artikel